Conflict uitgevers en bibliotheken escaleert

Het conflict in Europa tussen uitgevers en universiteitsbibliotheken, over geautomatiseerde toegang tot de digitale archieven van de uitgevers, is geëscaleerd. Bij een vergadering vorige week in Brussel zijn de afgevaardigden van de universiteitsbibliotheken niet op komen dagen.

De onenigheid begon afgelopen februari, enkele maanden nadat de Europese Commissie een werkgroep in het leven riep om te kijken of wetenschappers makkelijker toegang kunnen krijgen tot de digitale archieven van uitgevers. Al snel kwam het tot een patstelling. De uitgevers willen de toegang in licenties kunnen regelen, onder meer om te voorkomen dat de digitale archieven vrijelijk worden gekopieerd. Wetenschappers zeggen uit ervaring dat het maanden, soms jaren, duurt voor ze van tientallen, soms onwillige, uitgevers die toegang eindelijk hebben gekregen. “Wij willen dat wetenschappers vrij toegang krijgen tot de archieven”, zegt Susan Reilly, projectmanager bij Liber, de associatie van Europese onderzoeksbibliotheken, die kantoor houdt in de Koninklijke Bibliotheek van Nederland in Den Haag.

Eefke Smit, consultant van de wetenschappelijke uitgevers, zegt desgevraagd dat er de afgelopen maanden veel openingen zijn geboden aan de wetenschappers. Uitgevers hebben inmiddels een standaard licentieformulier opgesteld. En ze zijn bezig met de ontwikkeling van een platform waar wetenschappers kunnen aangeven welke artikelen ze van welke uitgever willen doorzoeken, waarna ze via een digitale sleutel toegang krijgen. Ondanks dat houden de universiteitsbibliotheken vast aan vrije toegang.“Het is jammer dat het proces nu wordt gegijzeld door de onwillige bibliotheken”, zegt Smit.

Een woordvoerder van eurocommissaris Neelie Kroes van Digitale Zaken heeft deze week in Nature laten weten andere wegen te zullen verkennen om toch voortgang te boeken. “Het proces heeft in ieder geval de belangrijkste controverses naar boven gebracht”, zei hij. Half juli komt Brussel met een tussenrapportage over de problematiek.

Marcel aan de Brugh