Pokeren met Teeven

Elektronisch huisarrest als vervangende hoofdstraf is van de baan en van de 26 te sluiten gevangenissen blijven er „tien tot vijftien” bij nader inzien toch maar open. Het gat van 70 miljoen euro wordt gedicht door „efficiënter werken” binnen Justitie en het schrappen van de inflatiecorrectie.

Onder druk wordt alles vloeibaar, zo stelde staatssecretaris Teeven (Justitie, VVD) minzaam vast, na afloop van een opvallend Kamerdebat gisteren. Maar het politieke aanzien van Teeven is daarmee niet versterkt. Het kabinet leed zo op het oog toch een nederlaag. De coalitiepartijen dwongen de staatssecretaris immers om af te zien van de enkelbandstraf, een hoofdbestanddeel van zijn plan en een stevige wijziging van het penitentiaire beleid.

VVD en PvdA legden de toezegging van Teeven zelfs in een motie vast – een opvallende blijk van parlementaire argwaan jegens een bevriend bewindspersoon.

In ieder geval werd de korte gevangenisstraf van minder dan zes maanden veiliggesteld en de rechterlijke autonomie bij het bepalen van de straf onderstreept. Dit was inderdaad een noodzakelijke correctie op zijn plan, dat in de rechtspraktijk, het lokale bestuur en de wetenschap breed werd gekwalificeerd als visieloos. Een eufemisme voor een operatie boekhouden met de botte bijl, uitsluitend en alleen bedoeld om 340 miljoen euro te besparen op dit deel van het strafrechtbedrijf.

Teeven zelf bleek na afloop in staat om alsnog mee te leven met de honderden gevangenbewaarders die hij eerst wilde ontslaan, maar nu dus niet meer. Het roept de vraag op of hier geen politiek spel is gespeeld. Eerst stelt een bewindsman een moeilijk uitvoerbaar en controversieel plan voor, waarna met het maatschappelijke rumoer in de rug een concessie wordt georganiseerd. Anders gezegd: wie tien gevangenissen wil sluiten stelt de sluiting van zesentwintig voor en met gedoseerde tegenzin het in huisarrest plaatsen van tweeduizend gedetineerden. Waarna op de vleugels van de tegenwind alsnog het geld en de politieke steun vrijkomen om er opgelucht van te kunnen afzien.

Te bewijzen valt zoiets niet. Maar de verdenking dat gisteren in de Kamer sprake was van het hogere handjeklap, is toch vrij reëel. Ook omdat de politieke panacee ‘efficiënter werken’ en het schrappen van de inflatiecorrectie typische gemaksoplossingen zijn. Als een staatssecretaris politieke druk nodig heeft om dát te verzinnen, kan aan de oprechtheid van zijn oorspronkelijke plan nog meer getwijfeld worden.

In ieder geval is politiek nu breder het besef ingedaald dat in totaal een miljard minder uitgeven aan justitie en veiligheid, felrealistische gevolgen heeft. Ook voor de politiek, als gezelschapsspel.