Schurkenhandelaren

Vorige week vertelde hier ene Roger hoe het is als homo bij een megabank. Roger werkt in ‘product control’ en daarover doorpratend zei hij iets, waarvan ik koude rillingen op mijn rug kreeg. In product control moet je ervoor zorgen dat handelaren zich aan alle regels houden, en hun trades oftewel ‘transacties’ correct boeken zodat

Vorige week vertelde hier ene Roger hoe het is als homo bij een megabank. Roger werkt in ‘product control’ en daarover doorpratend zei hij iets, waarvan ik koude rillingen op mijn rug kreeg. In product control moet je ervoor zorgen dat handelaren zich aan alle regels houden, en hun trades oftewel ‘transacties’ correct boeken zodat de bank kan zien hoeveel geld ze hebben verdiend of verloren, en welke risico’s ze lopen.

Rogue trading komt niet voort uit hebzucht maar uit wanhoop

Roger vertelde hoe iedere handelaar een of meerdere ‘boeken’ heeft met al zijn ‘trades’. „Maar als een handelaar overstapt naar een andere bank dan blijven die ‘boeken’ vaak in het systeem staan. Dus je hebt duizenden boeken van handelaren die al jaren geleden zijn vertrokken. Iemand die de systemen grondig kent, kan daar allerlei transacties in verbergen.”

Hij voegde daaraan toe: „Wat ook kan, als je de systemen heel goed kent, is transacties boeken en dan binnen een dag of wat weer annuleren, zodat ze nooit verwerkt worden.”

U moet weten dat Roger werkt met handelaren in derivaten – instrumenten die door meesterbelegger Warren Buffett ‘financiële massavernietigingswapens’ zijn genoemd. De man die Barings Bank te gronde richtte, Nick Leeson, deed dat met derivaten. De ‘London Whale’ handelaar die vorig jaar JP Morgan zes miljard dollar verlies deed lijden (dat is 6.000.000.000) deed dat met derivaten. Zo kan ik doorgaan. In een recent rapport wijst de OECD derivatenhandel aan als de beste voorspeller voor het omvallen van een bank; hoe meer je daarin doet, hoe groter de kans dat je er binnenkort niet meer bent.

En als de rillingen nog altijd hun weg niet weten te vinden over uw rug dan is hier deze statistiek over de financiële elefantiasis die nu de norm is. De totale markt voor derivaten is meer dan 600 biljoen dollar, oftewel 600.000.000.000.000. De banken die de derivatenhandel domineren zijn Too Big to Fail, dus als het mis gaat, krijgt de belastingbetaler de rekening.

Ik vroeg Roger naar ‘rogue traders’, letterlijk schurkenhandelaren, zoals Leeson en recenter Kweku Adoboli, de 33-jarige handelaar die namens de Zwitserse bank UBS twee miljard dollar verloor. „De bank zit hier nu bovenop”, zegt Roger. „Rogue trading komt niet vooruit uit hebzucht maar uit wanhoop. Rogue traders hebben een fout gemaakt, daardoor geld verloren, en dat proberen ze te verbergen. Ze weten dat ze gepakt gaan worden. Maar ze stellen de executie uit.” Vaak maken ze het nog erger door te proberen met extreme risico’s hun fouten goed te maken.

Interviews als die met Roger zijn onderdeel van een blog dat ik voor de Guardian bijhoud. Geïnterviewden gaan op dat blog, opnieuw geanonimiseerd, ook in discussie met lezers – een van die vernieuwingen die dit internet tijdperk journalistiek zo fantastisch maakt.

En aldus ontspon zich de volgende discussie over de ‘zombie-boeken’ van handelaren die allang niet meer bij de bank werken. Lezer, zelf werkend bij een bank:

„Wat nou? Misschien bij jouw bank maar niet bij de mijne. Hoe kunnen jullie accountants hiermee weg komen? Waar ik werk monitoren we ieder boek, en oude worden gesloten. Waarom ben jij geen procedure begonnen om hier iets aan te doen?”

Hierop reageerde een andere lezer van wie ik weet dat hij zelf in een bank werkt: „Hoogmoed komt voor de val.”

Roger zelf schreef terug: „Wie denk je dat jij bent, mijn baas? Natuurlijk hebben wij allerlei protocollen om dit te voorkomen. Maar jij moet net zo goed als ik weten hoe zulke protocollen altijd zwakke plekken hebben.”

    • Joris Luyendijk