recensies

Drama

Before midnight

Regie: Richard Linklater. Met: Ethan Hawke, Julie Delpy. In: 25 bioscopen.****

Het is niet zo zinvol je af te vragen of Before Midnight een betere of een mindere film is dan de twee eerdere Before-films, waarin we de gelieven Jesse (Ethan Hawke) en Celine (Julie Delpy) volgen op hun doornig liefdespad, met steeds negen jaar tot de volgende aflevering. Het is immers vooral de verslaving van de serie die het hem doet. Voor wie de films uit 1995 en 2004 niet heeft gezien, is Before Midnight vermoedelijk slechts een matige film over een ruziemakend paar.

Net als de eerdere films is Before Midnight weer uitstekend geschreven: door regisseur Linklater zelf, in nauwe samenspraak met de hoofdrolspelers. Een van de beste sequenties is aan het begin: een in één take van bijna twintig minuten opgenomen gesprek in de auto, met twee soezende kleuters op de achterbank. Alles van belang komt hier aan de orde: het verraad aan eigen idealen; de bitterzoete wroeging over dingen die anders hadden gemoeten; de halfhartige voornemens het leven alsnog te beteren.

Niet alle sequenties zijn zo goed geslaagd. Voor het eerst in de serie zien we de geliefden in een sociale situatie, etend met een groep kennissen. Maar al vlug zijn de twee gelukkig weer onder elkaar, verwikkeld in hun eeuwigdurende emotionele dialoog. Ze laten je achter met de kwellende vraag: waar zullen Jesse en Celine over weer negen jaar zijn? Hopelijk bestaan er dan nog bioscopen.

Thriller

The Iceman

Regie: Ariel Vromen. Met: Michael Shannon, Ray Liotta, Winona Ryder. In: 13 bioscopen. ***

De eerste moord is om te bewijzen dat hij het kan. En hij kan het. Hij is een ijskouwe. Dus die bijnaam ‘de ijsman’ van huurmoordenaar Richard Kuklinksi, is niet zomaar gekozen. Kuklinski heeft voordat hij medio jaren 80 werd gearresteerd als maffiamoordenaar ten minste honderd mensen omgebracht. Wat hem vooral zo fascinerend maakt, is het dubbelleven dat hij leidde: aan de ene kant een beetje een suffe huisvader, aan de andere kant een koelbloedige killer.

Natuurlijk. We hebben dat soort personages vaker gezien. Maar als ze echt (hebben) bestaan, dan zijn ze toch altijd net een beetje enger.

The Iceman is een misdaadthriller die, hoewel formuleachtig, opvalt omdat de hoofdrolspeler een talent heeft voor het kwaad; zijn fysiek, zijn gezicht, alles heeft een dreigende intensiteit. Michael Shannon speelde al eerder van die onberekenbare types, vorig jaar bijvoorbeeld in Take Shelter.

In The Iceman blijft hij tot het einde toe ongrijpbaar. Er zijn familiegeheimen en trauma’s. Er is een sterk normatief besef dat hij een goede man wil zijn. Maar er is ook iets wat daar doorheen schemert. Letterlijk, want de film is in clair-obscur gefilmd. De hoeveelheid bekende acteurs in bijrollen doet vermoeden dat het potentieel van de film groter was geweest. Maar hij is ontnuchterend genoeg.

Documentaire

El gusto

Regie: Safinez Bousbia. Met: Mohamed Ferkioui, Robert Castel, Rachid Berkani. In: 4 bioscopen. ****

Zondag traden ze op tijdens het Holland Festival, maar voor wie dat concert gemist heeft, maakt muziekdocumentaire El gusto veel goed. El gusto is de naam van een band van tientallen hoogbejaarde chaabi-muzikanten die dankzij een prachtig toeval vijftig jaar na de Algerijnse Burgeroorlog weer bijeen zijn om op te treden.

Het begon allemaal toen regisseuse Safinez Bousbia door de kasba van haar geboortestad Algiers wandelde en met prullenverkoper Mohamed Ferkioui in gesprek raakte over de foto’s die hij achter de spiegellijst gestoken had. Het bleken de voormalige orkestleden van folkzanger El Hadj Mohamed El Anka (1907-1978), die de mengelmoesmuziek (met Spaanse, Arabische, Algerijnse en joodse invloeden) ook in Europa groot maakte.

El gusto is dus niet zomaar een muziekdocumentaire. Bousbia was actief betrokken bij het opsporen en weer samenbrengen van de muzikanten, inmiddels is ze ook manager van de band – want een reünieconcert moest natuurlijk komen. Je kan de film een Algerijnse variant op Buena Vista Social Club noemen, waarmee Wim Wenders de Cubaanse muziek eind jaren 90 ontsloot. De muziek is aanstekelijk, de verhalen ontroerend: laat het de zomer van de violen, mandolines en trommels worden.