Martelaar van de kunst

Kunstenaar Ai Weiwei zat 81 dagen in de gevangenis. In Venetië toont hij hoe dat was.

This picture shows a scene of the Disposition event by Chinese artist Ai Weiwei in the Sant'Antonin church during the press preview of the 55th Venice art biennale on May 29, 2013 in Venice. The Disposition event addresses Ai Weiwei's April 2011 arrest by the Chinese government and the 81-day period subsequently spent in captivity. The Venice art biennale will run from June 1 to November 24, 2013. AFP PHOTO / GABRIEL BOUYS
This picture shows a scene of the Disposition event by Chinese artist Ai Weiwei in the Sant'Antonin church during the press preview of the 55th Venice art biennale on May 29, 2013 in Venice. The Disposition event addresses Ai Weiwei's April 2011 arrest by the Chinese government and the 81-day period subsequently spent in captivity. The Venice art biennale will run from June 1 to November 24, 2013. AFP PHOTO / GABRIEL BOUYS AFP

Op het eerste gezicht lijken ze op een modernistisch werk van Richard Serra. Zes robuuste roestvrijstalen containers staan, netjes in het gelid, opgesteld in de Sant’Antonin, een Venetiaanse kerk in de buurt van de Arsenale. Maar de blokken staal zijn niet massief: iedere container heeft twee luikjes waardoor je naar binnen kunt kijken. Dan ontvouwt zich zes keer een hyperrealistisch tafereel met steeds dezelfde hoofdrolspeler: de Chinese kunstenaar en politiek activist Ai Weiwei (1957).

Dit is hoe Ai Weiwei in 2011 zijn dagen doorbracht toen hij 81 dagen werd vastgehouden in een gevangenis op een geheime locatie. Dit is hoe hij sliep, douchte, scheet. Dit is wat hij at en dit is hoe hij werd ondervraagd. Iedere container, anderhalve meter hoog, is een schaalmodel van zijn cel – klein, kaal, zonder boeken, computer of televisie. Maar het meest beklemmend is de constante aanwezigheid van twee bewakers die de kunstenaar zelfs tijdens het slapen begeleiden.

Juist de kleine details – de perfect nagemaakte flesjes doucheschuim, de bruine randen in de wc-pot, de onbestendige brij op zijn bord – drukken je als kijker met je neus op de feiten. Wat moet het een nachtmerrie geweest zijn om hier 81 dagen door te brengen, zonder welke vorm van afleiding dan ook. En wat moet hij zich bekeken hebben gevoeld, besef je wanneer je zelf als een voyeur door de luikjes in de wanden en het plafond gluurt.

S.A.C.R.E.D. noemde Ai zijn tentoonstelling, waarbij iedere letter staat voor een van de dagelijkse rituelen (supper, accusers, cleansing) in zijn cel. Tegelijkertijd hebben de zes containers hier, in de barokke Sant’Antonin, wel wat weg van doodskisten. Met deze indrukwekkende tentoonstelling heeft Ai van zichzelf een martelaar gemaakt.