‘ 68% van de leraren bezwijkt onder hoge werkdruk’

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

Brief van verzekeraar Loyalis aan leraren, 22 mei 2013
Brief van verzekeraar Loyalis aan leraren, 22 mei 2013

De aanleiding

Op 22 mei verstuurde verzekeraar Loyalis een brief naar haar leden die werkzaam zijn in het onderwijs. Het onderwerp luidt: ‘als lesgeven niet meer kan’. De eerste alinea: ‘U werkt in het onderwijs. Een mooi en intensief beroep dat u graag zo lang en gezond mogelijk wilt blijven uitoefenen. Helaas neemt het aantal arbeidsongeschikten in het onderwijs nog altijd toe: maar liefst 68% van de leraren bezwijkt onder hoge werkdruk (burn-out). Een andere veel voorkomende oorzaak is de hernia. Voor u een reëel risico met grote gevolgen. Uw inkomen kan fors dalen, zelfs tot bijstandsniveau.’

U kunt uw inkomen beschermen, stelt Loyalis. Namelijk door bij hun een arbeidsongeschiktheidsverzekering af te sluiten.

Lezer Adriaan Kegel, die de brief doorstuurde naar nrc.next, vindt de 68 procent een straffe bewering. „En als het waar is, werk ik op een zeer atypische school.”

Waar is het op gebaseerd?

Loyalis baseert zich niet op bestaande cijfers over werkdruk. Zij liet zelf onderzoek doen door Multiscope. Het onderzoeksbureau ondervroeg eind maart en begin april 1.096 Nederlanders, waarvan er 135 in het onderwijs werken. Multiscope vroeg de deelnemers onder meer of zij iemand op het werk of in de werksector kennen die langdurig ziek of arbeidsongeschikt is/was (de deelnemer zelf niet meegerekend). En, vroeg Multiscope, wat was de reden dat deze persoon langdurig afwezig was? De deelnemers antwoordden daarop dat de hoge werkdruk de belangrijkste oorzaak is van psychische klachten. De 135 leraren gaven het vaakst (68 procent) aan dat de klachten veroorzaakt worden door een hoge werkdruk.

De hoge werkdruk is dus de grootste veroorzaker van psychische klachten en psychische klachten zijn de grootste veroorzaker van langdurig ziek zijn of arbeidsongeschikt worden, meldt Multiscope. Dat wil niet zeggen dat iedereen met psychische klachten ‘bezwijkt’ en het is helemaal onjuist om hieruit te concluderen dat 68 procent van de leraren uitvalt door een burn-out, zoals Loyalis in de brief doet. „De bewering klopt inderdaad niet”, geeft woordvoerder Guido Mennens van Loyalis telefonisch toe. „Er is onzorgvuldig omgegaan met de onderzoeksresultaten. We betreuren de fout ten zeerste.” De verzekeraar zal zich per brief aan de klanten verontschuldigen. Hoe de fout erin kon sluipen, wordt onderzocht.

Hoe zit het dan wel?

Wat in elk geval klopt, is dat werknemers in het onderwijs van alle beroepsgroepen het vaakst last hebben van een burn-out. Dat blijkt uit verschillende onderzoeken, gedaan dooronder meer het CBS , TNO en DUO Onderwijsonderzoek – dat overigens niets te maken heeft met de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), maar een onderzoeksbureau is gespecialiseerd in onderzoek voor scholen in het primair en voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs.

Uit het CBS-onderzoek kwam vorig jaar naar voren dat 18 procent van de werknemers in het gehele onderwijs last heeft van burn-out. Dat wil dus niet per se zeggen dat zij ‘bezwijken’ of uitvallen door een burn-out. Gevraagd is of zij burn-outklachten hebben; ‘ja’ zei 18 procent. Zij voelen ‘opgebrandheid door het werk die zich kenmerkt door gevoelens van vermoeidheid en uitputting’. Vooral leraren in het middelbaar onderwijs zijn vaak uitgeput. Van hen heeft 25 procent last van burn-out. Gemiddeld is dat 12,8 procent. Mensen werkzaam in de sectoren landbouw, bosbouw, visserij ervaren de minste werkdruk: 6,2 procent heeft burn-outklachten.

Volgens het onderzoek van DUO, onder 1.910 leraren, vindt een relatief grote groep (ruim 40 procent) de eigen werkdruk niet acceptabel. De leraren die het vaakst zeggen een hoge werkdruk te ervaren, zijn meestal tussen de 45 en 54 jaar, werken langer dan tien jaar in het onderwijs en in de agglomeratie Amsterdam, Rotterdam en Den Haag.

Waarom ervaren zij veel druk in hun werk? De meest genoemde reden zijn de niet-lesgevende taken (vergaderingen/overleggen, correctiewerk, begeleiding zorgleerlingen en mentoruren). Op twee staan de beperkte mogelijkheden voor leraren om de eigen werkzaamheden te kunnen plannen en vorm te geven.

Waarom de cijfers zoveel hoger zijn dan in andere sectoren heeft DUO niet onderzocht. In Intermediair zei directeur Vincent van Grinsven daarover vorige maand: „Ik ben geneigd te denken dat de ervaren hoge werkdruk wel de werkelijkheid weergeeft. Het zijn intensieve werkweken, waarin ze vaak niet voor zes uur thuis zijn. Mensen in de zorg werken wel eens tot 3 uur ’s nachts, maar dan zijn ze ook klaar. De werkdruk bij leraren is eigenlijk altijd aanwezig.”

Conclusie

In een brief van verzekeraar Loyalis wordt gesteld dat 68 procent van de leraren bezwijkt onder hoge werkdruk (burn-out). Dat klopt niet. In het onderzoek dat Loyalis liet uitvoeren, staat dat 68 procent van de leraren denkt dat hoge werkdruk de belangrijkste oorzaak is van psychische klachten. Uit andere onderzoeken, waaronder van het CBS en TNO, blijkt dat burn-out voorkomt bij 18 procent van de leraren. Loyalis heeft erkend dat het percentage in de brief onjuist is. Wij beoordelen de stelling als onwaar.