Wraak of vergeving, wat is de slimste reactie?

Wat doe je als je lang en hard aan een rapport hebt gewerkt, een collega doet alsof hij het meeste werk heeft gedaan, en hij er vervolgens de credits voor krijgt? Als je baas je vraagt om extra werk te doen terwijl je daar binnen je normale uren geen tijd voor hebt? Als een collega tegen je baas zegt dat je de kantjes eraf loopt, terwijl dat niet zo is? Als je een collega een seksistische grap over jou hoort maken bij het koffieapparaat? Als een collega jou op het laatste moment laat opdraaien voor een rotklusje?

Erover praten is natuurlijk het eerste wat je probeert. Maar stel dat dat niet helpt – dan zijn er op de langere termijn maar twee reacties mogelijk. Of je neemt wraak, of je vergeeft de persoon in kwestie; meer smaken zijn er niet. Elk heeft zo zijn voor- en nadelen. Wraak lijkt lekker en rechtvaardig, maar heeft als nadeel dat je maar blijft denken aan het onrecht dat je is aangedaan. Je denkt dat je iets ‘afrondt’, maar in feite houd je het juist langer in stand. En mensen overschatten ook hoe lekker ze straffen vinden op het moment dat ze het echt moeten doen. Zo leuk is dat helemaal niet – wel om je op te verheugen, maar niet om te doen.

En vergeving lijkt suffig, het voelt misschien van tevoren alsof je over je laat lopen. Maar het verbetert wel de relatie met degene met wie je een conflict hebt, een verbetering die zelfs kan uitstralen naar andere collega’s. En mensen die iemand vergeven voelen zich gezonder en minder gestresst dan zij die dat niet doen. Wat de slimste reactie is, is dus wel duidelijk. Maar wat bepaalt je (al dan niet bewuste) keuze?

Een Canadese psycholoog beperkt zich in zijn nieuwe onderzoek (binnenkort in Journal of Applied Psychology) maar even tot twee dingen: het klimaat binnen het bedrijf en je eigen karakter. In sommige bedrijven zitten mensen elkaar voortdurend dwars – en daar nemen ze ook voortdurend wraak. In andere bedrijven heerst juist de rechtvaardigheid. Daar zijn mensen, vooral mensen die van nature op anderen gericht zijn, sneller vergevingsgezind: ‘We maken nu eenmaal allemaal fouten.’

En mensen die van nature op zichzelf gericht zijn, hebben minder behoefte aan wraak. Die kunnen grijnzend denken: ‘Die krijgt zijn trekken nog wel thuis, maar niet van mij.’

Iedereen blij, want volgens psychologen is de allerzoetste wraak de wraak die niet hoeft.