Kremlin neemt gok met plotse stemming in Moskou

Amsterdam. - Voor het eerst sinds elf jaar mag Moskou zijn burgemeester weer rechtstreeks kiezen. Burgemeester Sergej Sobjanin, die in 2010 door president Poetin van Rusland was benoemd, heeft gisteren directe burgemeestersverkiezingen uitgeschreven waaraan hij zelf meedoet.

Deze verkiezingen op 8 september zijn de eerste directe stembusgang voor de uitvoerende macht in Moskou sinds 2003. President Poetin heeft afgelopen dertien jaar de lokale democratie ingeperkt. Gouverneurs en burgemeesters werden bijna niet meer rechtstreeks gekozen maar feitelijk door het Kremlin aangewezen.

Ook Sobjanin, oud-stafchef van Poetin en ex-gouverneur van het oliedistrict Tjoemen, kwam zo aan de macht. Hij verving de populaire en autonome Joeri Loezjkov die driemaal gekozen was maar in 2010 bij het Kremlin uit de gratie raakte.

Na de vermoedelijk frauduleuze parlementsverkiezingen eind 2011, en het volgende burgerprotest, heeft de regering maatregelen genomen om de lokale democratie enigszins te herstellen. In vijf districten zijn vorig jaar gouverneurs gekozen.

In Moskou zouden er pas in 2015 verkiezingen zijn. Door die tussentijds uit te schrijven, lijkt het stadsbestuur zich bewust van zijn gebrek aan legitimiteit. Vergeleken met Loezjkov verbleekt de status van Sobjanin nog steeds. Het Kremlin hoopt dat tekort te compenseren met een eigen mandaat voor de burgemeester. Met de kieswet en ‘administratieve hulpbronnen’ (van registratie van kandidaten en mediagebruik tot het tellen der stemmen) hoopt het de verkiezingen naar zijn hand te zetten.

Maar Sobjanin neemt wel een risico. De 7,5 miljoen kiesgerechtigden in Moskou zijn wispelturig. In de hoofdstad, waar waarnemers vrijer kunnen werken dan in de provincie, is manipulatie minder eenvoudig. De onafhankelijke kiezersgroepen, die na de laatste verkiezingen snel opkwamen en weer wegebden, krijgt wellicht nieuw leven ingeblazen.

Bovendien is de kans groot dat Sobjanin het tegen kandidaten moet opnemen, die onder de Moskovieten bekender of populairder zijn dan hij. Zo heeft de anti-corruptieblogger Aleksej Navalny zich al gemeld. Als hij voor de registratietermijn niet wordt veroordeeld in een corruptieproces in de provinciestad Kirov is hij een serieuze uitdager. Dat geldt ook voor industrieel Michail Prochorov, die bij de presidentsverkiezingen vooral onder de middenklasse een bedreiging bleek voor Poetin.