Zij willen Bradley vrij

Het proces tegen soldaat Bradley Manning is gisteren begonnen Hij lekte gevoelige informatie over het leger aan WikiLeaks De grote vraag: heeft hij de vijanden moedwillig geholpen?

In Fort Meade wil de actiegroep ‘Code Pink’ dat WikiLeaks-lekker Bradley Manning wordt vrijgelaten.
In Fort Meade wil de actiegroep ‘Code Pink’ dat WikiLeaks-lekker Bradley Manning wordt vrijgelaten. Foto AFP

correspondent Verenigde Staten

Bradley Manning wilde de wereld verbeteren. Hij verzamelde daarom honderdduizenden geheime documenten, en gaf ze aan Wikileaks-voorman Julian Assange. Als de informatie in die talloze kabels, brieven, documenten en filmfragmenten ontsluierd zou worden, zou een debat ontstaan over de duistere zijde van Amerika’s oorlog in Irak. „Hij was jong, naïef, maar had de beste bedoelingen”, vatte Mannings advocaat het gisteren samen voor de krijgsraad in Fort Meade, in Maryland.

Nadat hij drie jaar had vastgezeten in de Verenigde Staten en Koeweit, is gisteren het proces tegen soldaat Bradley Manning (25) begonnen. De aandacht van het Amerikaanse publiek is relatief klein. In 2010, toen Wikileaks zijn gelekte documenten publiceerde, was Manning een sensatie. Nu, drie jaar later, is hij grotendeels vergeten.

Manning, die als ex-militair voor de krijgsraad moet verschijnen, wordt door de aanklager van 22 strafbare feiten verdacht, waaronder spionage en het ‘helpen van de vijand’. Als Manning daaraan schuldig wordt bevonden, kan hij levenslang krijgen. Hij heeft al schuld bekend op tien minder ernstige aanklachten, in een poging levenslang te ontlopen. Zo heeft hij bekend contact te hebben gehad met WikiLeaks-voorman Julian Assange, en informatie te hebben gedeeld. Daarvoor zou hij al twintig jaar kunnen krijgen.

Over de meeste feiten zal tijdens de zaak niet getwist worden. De grote vraag die beantwoord moet worden, is of Manning vijanden moedwillig heeft geholpen met het vrijgeven van de documenten. De aanklager, Joe Morrow, stuurde daar gisteren al op aan. Mannaings „zucht naar roem” heeft hem gemotiveerd om via Wikileaks informatie „in de schoot van de vijand te werpen”. Al-Qaeda vroeg én kreeg op die manier informatie over het Amerikaanse leger, aldus de aanklager.

Manning werd geboren in Oklahoma, waar zijn vader, ex-militair, bij een autoverhuurbedrijf werkte. Toen zijn ouders scheidden, ging Manning als tiener met zijn moeder mee naar Wales. Na vier jaar keerde hij terug naar zijn vader, bij wie hij het ook maar kort uithield. Manning zwierf al snel het land door, op zoek naar werk en een doel in zijn leven.

Op aanraden van zijn vader meldde de kleine en tenger gebouwde Manning zich bij het leger. Hij bleek opmerkelijke technische vaardigheden te hebben. Hij volgde een opleiding voor inlichtingenofficier. Manning was toen al openlijk homoseksueel. Hij had een relatie met een hacker in Boston, die hem leerde computersystemen te kraken.

In 2009 werd Manning naar Irak gestuurd. Die periode zou hij later omschrijven als „vreselijk gestresst, en eenzaam”. Zijn inlichtingen werden niet op prijs gesteld. Tegelijkertijd zag hij dat het leger besliste over leven en dood op basis van onvolledige gegevens. Daarbij worstelde Manning meer en meer met zijn homoseksualiteit. Hij voelde zich diep ongelukkig, „een monster”, zou hij het in een chatgesprek omschrijven. Over zijn geaardheid kon hij niet praten, omdat toen het principe Don’t ask, don’t tell nog leidend was in het leger.

Manning kreeg online contact met Julian Assange. In de ruim 700.000 documenten die Manning volgens de aanklacht lekte aan WikiLeaks, staat gedetailleerde informatie over de oorlog. Zo kwamen beelden vrij van een luchtaanval op Bagdad in 2007. Daarbij kwamen acht mensen om, onder wie twee journalisten van Reuters. De documenten onthullen ook pijnlijke diplomatieke details. Zo liet toenmalig minister Hillary Clinton inlichtingen inwinnen over Ban Ki-moon, nu secretaris-generaal van de VN.

Het lek kwam aan het licht toen Manning in chats met hacker Adrian Lamo vertelde over zijn contact met Assange. Lamo stapte naar de FBI, en Manning werd gearresteerd.

Manning wilde, zo zei hij in een verklaring in februari, een fundamenteel debat op gang brengen over de Amerikaanse oorlogvoering en diplomatie.

De verdediging zal de komende weken wijzen op de labiele toestand van Manning. Hij had in zijn toestand geen toegang mogen krijgen tot talloze geheime documenten. Het proces kan circa drie maanden duren.