Stop met de verpietheineekisering van onze huiskamers

Twintig jaar geleden was het design van sloophout van Piet Hein Eek een revolutie. Nu is het Hollandse vertrutting, meent Erwin Wijman.

Bijna kocht ik in 1990 een sloophouten kast van Piet Hein Eek. Hij stond bij The Frozen Fountain in Amsterdam. The Frozen Fountain was zo’n hippe meubelwinkel die ook de zachte wastafel van Hella Jongerius en de geknoopte stoel van Marcel Wanders verkocht. De kast van sloophout had twee deuren en drie laden en kostte 3.000 gulden (1.350 euro). Precies, ik had 23 jaar geleden al oog voor de opmerkelijke kast van Eek, die hij in 1990 bedacht als no-nonsensereactie op de heersende hang naar perfectie in meubeldesign. Hij studeerde er mee af aan de Design Academy Eindhoven.

Ik vond de kast mooi. En 3.000 gulden niet schreeuwend duur. Al was het een kast van oud hout. Grapje natuurlijk. Dat oude hout, dat was nu juist de kunst. En ook nog eens maatschappelijk en duurzaam verantwoord, dat gerecyclede hout.

Eek maakte furore met zijn ogenschijnlijk simpele materialen en sobere vormgeving. Hij groeide uit tot exponent van het wereldvermaarde Hollands design, dat uitmunt in soberheid en eenvoud: zelfs kroonluchters zijn samengesteld uit kale peertjes of lege melkflessen of jampotten. De belangrijkste ontwerplabels hebben bijbehorende nuchtere namen als Droog Design en Moooi.

Eeks stoelen en tafels van aluminium en beukenhout schopten het tot het café van het Museum of Modern Art in New York. Precies zo’n MoMa-tafeltje ontdekte ik medio jaren negentig bij de Hema (jazeker). Aluminium onderstel en beukenhouten blad voor slechts 25 gulden (11,50 euro). Een echte Piet Hein Eek, maar dat zei de Hema er niet bij want de Hema zet alleen maar Hema op zijn spullen. Dat Piet Hein Eek wisten alleen de insiders.

Maar anno 2013 struikel je over de sloophouten kasten en tafels en stoelen en bankjes en poefjes en krukjes. In elk woonblad, in Elle en Libelle, in Volkskrant Magazine, in Het Parool-magazine, in ieder magazine. Zelfs de Praxis verkoopt meubels van sloophout. En zelfs de opbouwbare kartonnen krukjes van Dutch Design Chair zijn er in sloophout. Lees: met bedrukking van sloophout, in meerdere varianten zelfs. Het lijken echte Eeks. Maar weinig of niks van al die sloophoutmeubels is van Eek; ook niet stiekem, zoals bij de Hema.

Iedereen heeft nu voor weinig geld een sloophouten kast of bankje in de woonkamer of op het terras. ‘Sloophout’ is al net zo’n begrip als teakhout, grenen of eiken. Klopklop. En duurzaam is het ook niet meer, dat sloop gemaakte nieuwe hout.

Piet Hein Eek zei in NRC-magazine DeLUXE dat mensen ongelukkig worden van altijd maar consumeren, maar dat hij daar wel zijn geld mee verdient. „Ik wil graag dat ze mijn spullen kopen”, geeft hij toe en hij probeert er vervolgens een draai aan te geven door te zeggen dat hij zijn spullen niet ziet als consumptieproducten, „maar als iets waarmee mensen voor zichzelf een prettige omgeving kunnen maken”. Maar ik ben blij dat ik in 1990 niet 3.000 gulden heb stukgeslagen op die sloophouten kast. De inflatie van Eek gaat hand in hand met de vertrutting van de Hollandse huiskamer.

Erwin Wijman is schrijver en journalist.