'Stelsel van zelfstandige woningcorporaties mislukt'

Het systeem van zelfstandige woningcorporaties is mislukt. De sociale huisvestingssector heeft gefaald in zelfregulering en zelfdiscipline. Corporaties hebben hun politieke krediet verspeeld door schandalen en een passieve houding in het debat over normen.

Dat blijkt uit het nog vertrouwelijke, onafhankelijke onderzoeksrapport De balans verstoord van corporatievereniging Aedes, dat in het bezit is van deze krant. De harde conclusies zijn opmerkelijk omdat het rapport in opdracht van de sector is gemaakt voor de aanstaande Parlementaire Enquête Woningcorporaties.

Woningcorporaties werden medio jaren negentig verzelfstandigd tot woonbedrijven zonder overheidssubsidie. Maar het kabinet legt de sector weer aan banden, na incidenten als de miljardenspeculatie van Vestia. Minister Blok (Wonen, VVD) wil dat corporaties hun commerciële vastgoed verkopen of afsplitsen, zo lekte deze week uit.

De verzelfstandiging van corporaties ging fout door een gebrek aan controle en door de vastgoedbubbel, concludeert het rapport. Corporaties namen grote risico’s met dure projecten, omdat ze de vastgoedmarkt domineerden en onderling borg stonden voor elkaar. Dat was mogelijk doordat ze zelf geen controlerende eigenaren hebben en huurders weinig inspraak hebben. Externe toezichthouders hadden geen bevoegdheden of onttrokken zich aan overheidstoezicht.

„Grote ego’s” van bestuurders, „hoge salarissen” en „soms fraude en zelfverrijking” voedden het beeld van een rijke sector, die zich weinig aantrok van de buitenwereld, aldus het onderzoeksrapport. Binnen de sector klonk ook wel kritiek, maar het ontbrak aan discussie over een „collectief moreel kompas”. Zo is het systeem van corporaties „ernstig uit balans” geraakt. Los van de schandalen zijn de meeste van de bijna 400 corporaties wel „gewone, degelijke sociale verhuurders”, concludeert het rapport ten slotte.

Corporaties in crisis: pagina 27