Geleerde Russen en vrienden Poetin plagiëren enthousiast

Al decennia zijn in de wandelgangen van de metro in Moskou diploma’s en identiteitsbewijzen in alle soorten en maten te koop. Inclusief de meestal bordeauxrode, indigoblauwe dan wel legergroene kaftjes die zijn voorzien van een wapenschild.

Alles is na de ontmanteling van de Sovjet-Unie in 1991 handel geworden. Maar deze cultuur van geveinsde kennis begint in Rusland nu toch slachtoffers te eisen. Op het hoogste niveau zelfs.

Deze week is onderminister Igor Fedjoekin van Onderwijs de laan uitgestuurd. Na een interventie van de Russische justitie zijn op het ministerie ook zes ambtenaren ontslagen en twee bureaucraten gedegradeerd.

In 2012 blijken er zeker 1.323 dissertaties ten onrechte met een doctorstitel te zijn gehonoreerd. Het openbaar ministerie zegt voldoende bewijs te hebben voor corruptie. Het presidium van de Hoge Attestatiecommissie zou zich hebben laten betalen voor positieve beoordelingen.

Of het hierbij blijft, is de vraag. Ook de entourage van president Poetin wordt namelijk geteisterd door plagiaataffaires.

Vorige week onthulde het tijdschrift Mijn Rayon dat gouverneur Georgij Poltavtsjenko van Sint-Petersburg zijn dissertatie heeft overgeschreven. Poltavtsjenko (60) is een oude KGB-functionaris die Poetin nog kent uit de tijd dat de huidige president een locoburgemeester in het voormalige Leningrad was. Poltavtsjenko is altijd trots geweest op zijn loopbaan binnen de KGB.

Eén van zijn spectaculairste wapenfeiten in de Sovjettijd was de ‘ontmaskering’ van de fax als subversief apparaat in handen van westerse geheime diensten.

Poltavtsjenko verdedigde in 2004 een kandidaatsproefschrift over ‘de mechanismen van de wisselwerking tussen staat en bedrijfsleven ter waarborging van de economische veiligheid’. Een onderwerp dat de staatsveiligheidsdienst FSB nu zeer ter harte gaat. Poltavtsjenko heeft zich op 152 pagina van deze dissertatie aan plagiaat schuldig gemaakt.

Waarom moeten dit soort hoge functionarissen, naast staatsmacht, zo nodig een academische titel, vraagt de journalist Andrej Kolesnikov zich af in een artikel ‘Apotheose van dode letters’. Deze echelons hebben geen bonus op hun salaris of grotere woning uit de publieke sector nodig. Een Mercedes is ook niet genoeg. Nee, een wetenschappelijke status hoort bij de politieke cultuur in Rusland, denkt Kolesnikov.

Volgens Kolesnikov ondermijnt de „diefstal van woorden” het wetenschappelijke klimaat in Rusland. Op de meeste mondiale academische ranglijsten staat bij de eerste vijftig hooguit één Russische instelling: de Staatsuniversiteit ‘Lomonosov’ in Moskou.