De poelier is al gebeld

Zo'n vijfhonderd ganzen worden elke dag vergast Ze vormen een gevaar voor vliegtuigen op Schiphol Geen dankbaar werk: „Ze noemen me dierenbeul”

Nederland, Vinkeveen, 28-05-2013. In het natuurgebied bij Vinkeveen worden ganzen bijeengedreven en later vergast. De dieren zouden voor overlast en gevaarlijkke situaties zorgen (ook zeker ivm Schiphol). Foto: Olivier Middendorp

Langzaam stuurt Arie den Hertog van Duke Faunabeheer zijn boot de Vinkeveense Plassen op. Hij gaat ganzen vangen. „Ik ben geboren met vangdrang”, zegt Den Hertog. „Als jongetje van een jaar of zeven ving ik al muizen.”

Den Hertog moet zo veel mogelijk grauwe ganzen – zonder dat ze in paniek raken – naar een weiland drijven, waar hij en zijn werknemers een fuik hebben opgebouwd. Hier moeten ganzen worden afgemaakt, omdat ze de veiligheid voor vliegtuigen rond Schiphol in gevaar brengen. Hij doet dat nu, tijdens de ruiperiode, want nu kunnen de ganzen niet vliegen.

Duke Faunabeheer is het enige bedrijf dat in dienst van de overheid ganzen mag vangen en vergassen. De klus van vandaag is een opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Met een gemiddelde van vijfhonderd per dag doodt hij de dieren met koolzuurgas. Vorig jaar waren dat in zeven dagen tijd ruim vijfduizend grauwe, Canadese, kol- en brandganzen.

Den Hertog vergast ganzen niet alleen voor de vliegveiligheid. Volgend voorjaar zal hij ook weer het land ingaan, op jacht naar ganzen, maar dan om landbouwschade tegen te gaan. Als hij met die reden vangt, merkt Den Hertog ook veel meer weerstand onder de bevolking tegen zijn werk.

De ganzenpopulatie moet vanaf volgend jaar teruggebracht worden naar de stand van 2005. Precieze aantallen zijn nog niet bekend, maar zeker is dat het om enkele honderdduizenden ganzen gaat die dood moeten. Vergassen wordt als acceptabele, relatief diervriendelijke methode gezien voor de gans zelf. Maar door de weerstand uit de maatschappij zijn overheden en belangenorganisaties huiverig. Den Hertog: „Iedereen wil ervanaf, maar als het eropaan komt zeggen ze: ga maar naar de buren.”

Nadat Den Hertog in 2008 ganzen had vergast op Texel, werd zijn bedrijf twee weken later in brand gezet door dierenactivisten. Aan stoppen heeft hij niet gedacht: „Als je stopt winnen ze, dat zou betekenen dat het loont om een huis in de fik te zetten.”

De grauwe gans is het slimst

De ruiende ganzen zijn kwetsbaar, zo zonder hun meest kostbare veren. Zodra de vogels Den Hertog in het oog krijgen, zwemmen of lopen ze voor hem uit. Er is een goede strategie nodig om de ganzen te vangen, zegt Den Hertog. „De grauwe gans is de kraai onder de ganzen. Zo slim. Ik kan plan A, B en C bedenken, maar dan hebben zij ook nog plan D, E en F achter de hand.”

Den Hertog en zijn collega’s drijven de ganzen samen op een weiland, als een kudde schapen. Kalm loodsen de mannen de ganzen, het zijn er inmiddels honderden, richting de fuik. Geen geschreeuw, geen armgebaren. De mannen wandelen, de ganzen ook. „In de rust zit de kracht”, zegt Den Hertog. Zou er paniek uitbreken, dan zou de streep van grauwe ganzen uit elkaar vallen. „In die laatste vijfhonderd meter kan het nog misgaan. Komt er een boot voorbij, of een boer en stuiven ze weg.”

Den Hertog belt de poelier alvast op en zegt hem dat hij zijn aanhangwagen mee moet nemen. Er zijn zeker zeshonderd ganzen. Waar jagers hun geschoten ganzen haast niet kwijt kunnen, zijn zeshonderd gratis, hagelvrije dieren wel interessant voor handelaren. „Ze worden opgegeten, de nekjes gaan in hondenvoer. Echt alles wordt gebruikt.”

De ganzen geven geen kik meer

Je bent een dierenbeul, krijgt Den Hertog regelmatig naar zijn hoofd. Maar hij heeft juist respect voor de natuur, zegt hij. „Meer dan de gemiddelde Nederlander, ik ben dag en nacht buiten. Een slager is toch ook geen dierenbeul? Die doet gewoon zijn werk.”

De laatste honderd meter lopen de ganzen langs een tijdelijk hek, dat aan de rand van de sloten staat. Op die manier kunnen de ganzen niet via het water ontsnappen. Voor ze door hebben dat de hekken in een V-vorm staan, eindigt de route in een kraal, een soort kooi, waaruit ze niet meer kunnen ontsnappen.

Als alle ganzen in de kraal zitten, gaat het hek dicht. Er klinkt een luid gegak. Rondom het hek wordt een zeil gespannen. „Het is een fabeltje dat het zou zijn omdat we het niet willen laten zien”, zegt Den Hertog. „Op deze manier blijven de ganzen rustig.”

Dit is ook het moment dat verslaggever en de fotograaf wegmoeten. Volgens het ministerie van Infrastructuur en Milieu moet de pers „op gepaste afstand blijven”. Dierenwelzijn en de privacy van de medewerkers van Duke zou erdoor in het geding komen, aldus een woordvoerder.

De aanhangwagen waar het koolzuurgas inloopt, wordt naar de kraal gereden. De ganzen geven geen kik meer, ze hebben geen idee wat ze te wachten staat. Binnen enkele minuten zullen ze in twee groepen de aanhanger ingedreven worden. De houten bak waar ze ingaan, gaat aan de bovenkant dicht. Daarna zal Den Hertog de gaskraan openzetten. „Het percentage CO2 loopt op. Je hoort ze dan nog, maar na een halve minuut is het percentage op 40 procent en zijn ze al buiten bewustzijn. Ik laat het percentage doorlopen naar 70 procent. Binnen twee minuten zijn ze dood.”

Vijf minuten later gaat de klep weer open. De dode ganzen worden in kratten gedaan. Inmiddels staat ook de poelier bij de kar. Er gaan twee volwassen dieren of vier kuikens in een krat.

Den Hertog turft de aantallen en knipt bij enkele ganzen de ring van de poot.

Nadat de tweede groep ganzen is omgebracht, staat de teller op 648: 178 volwassen dieren en 470 kuikens.