Boze popvrouwen klaar met grijpen en graaien

Beyoncé kreeg maandag een vrijpostige tik op haar bil. Zangeres Grimes en andere muziekvrouwen maken zich sterk tegen seksisme in de popscene.

De Canadese popzangeres Grimes rekent af met seksisme in de muziekindustrie en blogt over haar ervaringen.

Het gebeurde afgelopen maandag tijdens een optreden van Beyoncé in Kopenhagen: terwijl de wereldster het nummer Irreplacable zong op een laag podium, werd ze door een man uit het publiek op haar kont geslagen. Beyoncé reageerde er koeltjes op: „Pas maar op, straks word je eruit gezet.”

Die klap staat niet op zichzelf. Enkele weken geleden schreef electro-popzangeres Grimes, pseudoniem van 25-jarige Claire Boucher uit Montreal, al een verontwaardigde blogpost over haar ervaringen met seksisme in de muziekindustrie. Boucher heeft er, zo schrijft ze, genoeg van om in recensies te worden getypeerd als een ‘waif’ (hulpeloos kind). Ze is klaar met mannelijke collega’s die haar ongevraagd hun diensten als producer/muzikant aanbieden, alsof haar zelfstandig geproduceerde, internationaal uitstekend ontvangen debuut-cd Visions (2012) een toevalstreffer was.

Directe aanleiding voor Grimes’ blogpost was een incident tijdens een optreden waar ze door een mannelijke fan was betast. Grimes: „Ik wil niet worden gemolesteerd tijdens shows, of op straat, door mensen die mij beschouwen als een object, uitsluitend bedoeld voor hun persoonlijke bevrediging.”

Grimes, die vorig jaar tot een van de grote beloften van de dance werd uitgeroepen, doet alles zelf: ze schrijft en zingt haar eigen nummers, en produceert. De liedjes hebben een hallucinerende stijl van echoënde zangpartijen en bonkende elektronica, en werden opgenomen tijdens een twee weken durende sessie, in haar eentje in haar studentenkamer in Montreal. Inmiddels produceert ze ook voor anderen.

In een reactie vertelde ook de Britse singer/songwriter Kate Nash, bekend van haar liedje Foundations, over de vooroordelen die ze tegenkomt, variërend van „Je bent best goed voor een meisje”, tot de aanname dat Nash niet zelf haar teksten schrijft. Een vrouwelijke muzikant wordt, zegt Nash, op voorhand niet serieus genomen.

Naar aanleiding van het incident bij het concert van Beyoncé, schreven de drie zussen van het beloftevolle poptrio Haim dat ook zij te maken hebben met grijpen en graaien tijdens optredens. Daarnaast betuigde het vrouwelijke rockduo Deep Vally zijn bijval. Zij ergeren zich aan seksistische opmerkingen die tijdens optredens vanuit de zaal worden geroepen.

Mannelijke artiesten als Paul Smith van Maxïmo Park hebben zich inmiddels in de discussie gemengd. Smith vond het ‘triest’ dat deze situatie in 2013 nog altijd geldt. Zanger Damian Abraham van de Canadese punkband Fucked Up noemde zangeres Grimes dapper.

Aandacht voor seksisme in de popmuziek richt zich vaak op de als vrouwonvriendelijk beschouwde teksten, vooral in hiphop. Maar bij Grimes en haar medestanders gaat het om de omstandigheden van de vrouwelijke muzikant.

Ook in de jaren negentig was er een beweging die zich om dat onderwerp bekommerde: de Riot Grrrl-groepering, die begon aan de Amerikaanse Westkust en zich vervolgens uitbreidde naar Engeland. Vrouwenbands als Bikini Kill en Huggy Bear verenigden zich tegen seksisme in de maatschappij en binnen de eigen scene: mannelijke punkbands waren laatdunkend over vrouwelijke collega’s, hoewel juist punk ooit als emanciperende stroming was begonnen.

De muzikanten van Riot Grrrl werkten samen om tijdschriften uit te geven, organiseerden zich als maatschappelijke groep (voor abortus, tegen seksueel geweld), en werden beschouwd als onderdeel van de derde feministische golf.

Het aandeel van vrouwen in de popmuziek is de afgelopen jaren opvallend gestegen. In 2012 werd door vrouwelijke sterren meer verdiend dan door mannelijke sterren, met grootverdieners als Madonna, Beyoncé, Taylor Swift en Rihanna.

In Engeland waren het Adele, die de titelsong voor de James Bond-film Skyfall had opgenomen, en debuterend soulzangeres Emeli Sandé.

Sandé schrijft voor zichzelf en voor anderen, zoals Alicia Keys en Susan Boyle. Sandé’s debuut-cd Our Version Of Events stond 65 weken onafgebroken in de Britse Top-10 in brak daarmee alle records, zelfs dat van Please, Please Me, het debuut van The Beatles.