Vriendschap en de kunsten

Kunstenares Gisèle d’Ailly was een levende legende in de kunstwereld, vooral door haar werk als weldoener.

Nederland, Amsterdam, 11-10-1999 Gisele d'Ailly-van Waterschoot van der Gracht (Den Haag, 11 september 1912) is een Nederlandse kunstenaar en kunstmecenas. Photo and Copyright Roger Cremers Roger Cremers - 1999

Vriendschap en kunst waren voor Gisèle d’Ailly-van Waterschoot de belangrijkste waarden van het leven. Ze woonde tot haar dood, afgelopen maandag, op de bovenverdieping van het cultureel centrum Castrum Peregrini aan de Herengracht, waaraan ze al haar geld had geschonken. Af en toe kwam ze naar beneden, om een bijeenkomst bij te wonen. In de Tweede Wereldoorlog liet ze in datzelfde pand joodse scholieren onderduiken.

D’Ailly, die maandag op 100-jarige leeftijd overleed, was een levende legende in de kunstwereld, niet zozeer wegens haar eigen kunst, maar vooral door haar werk als weldoener. Ze groeide op in de Verenigde Staten, woonde in Oostenrijk, Parijs en Limburg om eind jaren dertig naar Bergen te gaan, waar ze deel ging uitmaken van de artistieke bohème.

Ze werkte als glazenier en later vooral als schilder. Ze was onder meer bevriend met dichter Adriaan Roland Holst, de schrijver Eduard du Perron en de Duitse dichter Wolfgang Frommel. In 1957 trouwde ze met Arnold d’Ailly, oud-burgemeester van Amsterdam.

Frommel, die ze uit Bergen kende, was in de oorlog op zoek naar een schuilplaats voor joodse scholieren. D’Ailly, zelf pas 29 jaar, bood haar woning aan de Herengracht aan. Behalve voor een schuilplaats en eten zorgde ze ook dat de jongens geestelijk overleefden, door gezamenlijk gedichten te schrijven, de oude Grieken te vertalen, Nietzsche te lezen en te tekenen.

Zoals een van hen, Claus Victor Bock, in zijn oorlogsverslag schreef: „Zo lang wij gedichten schrijven kan ons niets gebeuren.” Voor haar moed kreeg Gisèle d’Ailly in 1998 de hoge Israëlische onderscheiding Yad Vashem. In 2011 werd ze als mecenas van Castrum Peregrini gehuldigd door de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Lang.