Ombudsman wil Wob afschaffen - ‘alle informatie openbaar maken’

De Nationale ombudsman Alex Brenninkmeijer. Foto ANP / Martijn Beekman

Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer wil dat de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) zo snel mogelijk wordt afgeschaft. De Wob wordt massaal misbruikt en daarom is het beter alle informatie gewoon openbaar te maken, aldus de ombudsman volgens persbureau Novum.

Door de Wob kan iedereen die dat wil documenten en rapporten bij de overheid opvragen. De wet zorgt ervoor dat burgers inzage krijgen in het overheidshandelen en toegang krijgen tot overheidsinformatie.

Brenninkmeijer maakt zich vooral zorgen over misbruik van de wet door ‘spookaanvragen’. NRC Handelsblad berichtte begin mei over dit soort misbruik van de wet.

‘Sollicitanten’ stuurden een weggestopt Wob-verzoek om dwangsom te innen

Overheden moeten namelijk sinds 2009 binnen zes weken op een WOB-verzoek reageren, anders kan de indiener van het verzoek een dwangsom eisen oplopend tot 1.260 euro. Steeds meer gemeenten vermoeden dat op deze manier misbruik wordt gemaakt van de wet door burgers die hopen een dwangsom te innen als gemeenten niet snel genoeg op hun verzoek reageren.

Zo kwamen bij een groot aantal gemeenten Wob-verzoeken binnen per sollicitatiebrief. ‘Sollicitanten’ stuurden een open sollicitatie in, alleen om ergens in de brief terloops een Wob-verzoek te doen. Gemeenten die over dat weggestopte Wob-verzoek heenlazen en niet reageerden, ontvingen precies na zes weken een vordering tot inning van een dwangsom.

Ook de ombudsman geeft vandaag dus aan dat veel mensen hier misbruik van maken. De Wob kan daarom beter worden afgeschaft, aldus Brenninkmeijer. De ombudsman stelt voor dat in plaats van de Wob alle overheidsinformatie, op geheime documenten na, openbaar wordt. Hij vreest volgens een woordvoerder niet dat de overheid dan alle documenten als geheim classificeert. Als een burger informatie wil hebben, moet niet de overheid, maar een onafhankelijke informatiecommissaris daar volgens de ombudsman over beslissen.

In 2011 ook al oproep tegen Wob

In september 2011 sprake Brenninkmeijer zich ook al uit tegen de Wob. Hij zie toen dat de Nederlandse overheid te weinig informatie vrijgeeft aan burgers. Hij stoorde zich aan de manier waarop de Wob wordt toegepast:

“Als het erop aankomt, leidt de overheid burgers en journalisten een juridische jungle in.”

Ook GroenLinks gaf destijds al aan dat de Wob op de schop moet en dat de overheid meer openheid moet betrachten. GroenLinks-Kamerlid Mariko Peters schreef eind 2012 een wetsvoorstel voor een aangepaste Wob waarin onder meer de toegang tot publieke informatie een recht, in plaats van een gunst werd. Ook zou bepaalde informatie actief openbaar gemaakt moeten worden. De Raad van State adviseerde toen dat het voorstel nog moest worden aangepast.

GroenLinks-Kamerlid Linda Voortman geeft nu in een reactie aan dat het pleidooi van Brenninkmeijer voor totale openheid van betuur haar “uit het hart” is gegrepen:

“Wat mij betreft maakt de overheid al haar informatie automatisch openbaar. Een ‘ja, tenzij principe’ in plaats van het stroeve ‘nee, mits’. GroenLinks heeft daartoe een initiatiefwet ingediend. Nog voor de zomer presenteer ik een gloednieuwe versie die klaar is voor behandeling in de Tweede Kamer.”