Dit mos bleef 400 jaar leven onder de gletsjer

Er zijn mosplantjes ontdekt onder eeuwenoud ijs // In het lab kunnen de plantjes worden gereanimeerd

Het mos op het Noord-Canadese Ellesmere-eiland was vierhonderd jaar lang bedekt onder een gletsjer, maar de plantjes hielden vol. Nu het ijs smelt, komt het mos tot leven en ontspringen er groene scheuten.

Canadese biologen beschrijven de ‘herstart’ van het eeuwenoude mos deze week in het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences.

De biologen onderzochten het plantleven rond de ‘traangletsjer’ in de Sverdrup-vallei op het eiland Ellesmere, één van de Canadese Arctische Eilanden. Deze gletsjer strekte zich het verst uit gedurende de Kleine IJstijd, een periode van kou tussen 1550 en 1850, maar in de afgelopen twintig jaar is hij snel gekrompen.

Overlevers onder het ijs

Poolonderzoekers hebben wel vaker de blootgelegde vegetatie in het kielzog van een terugtrekkende gletsjer onderzocht, maar zij namen altijd aan dat het plantmateriaal al dood was. En als er wat groeide, dan was dat vast een recente kolonist, of een plant die afkomstig was van sporen of zaden die in de bodem lagen opgeslagen.

De Canadezen laten zien dat planten wel degelijk kunnen overleven onder een dik pak ijs. Isotopenonderzoek wees uit dat planten aan de voet van de gletsjer tussen de vier- en zeshonderd oud waren. Landschappen die door terugrekkend ijs worden blootgelegd zijn geen steriel ‘tabula rasa’, schrijven de onderzoekers, maar worden deels weer bevolkt door overlevers van onder het ijs.

De biologen slaagden er ook in de mosplantjes in het lab te kweken. Het zijn niet de eerste oude planten waarbij dat is gelukt. Vorig jaar maakten onderzoekers bekend dat ze een oeroude vaatplant uit de laatste IJstijd (32.000 jaar geleden) tot leven hadden gewekt. De zaden hadden ze diep in de Siberische permafrost gevonden. De zaden ontkiemden echter niet uit zichzelf, de onderzoekers isoleerden cellen uit het hart van de zaden en kweekten die verder op.

Van cel tot plant

Het ‘recept’ om de mosplantjes weer op te starten was een stuk simpeler: de Canadezen vermaalden stengels en blad, zaaiden het mospulver in potgrond in en bespoten het daarna elke paar dagen met een wolkje waterdruppels.

De onderzoekers zagen alleen kiemende mossen rond de gletsjer, geen vaatplanten. Mossen zijn weerbarstiger en veelzijdiger dan vaatplanten. Elke moscel kan uitgroeien tot complete plant. En bij droogte drogen ze zichzelf uit, om weer op te leven als weer natter wordt.