Britse trots en de bom

Het is het ultieme statussymbool: de atoombom. Als een Britse premier het wenst, kan hij Moskou en Peking in de as leggen, was het idee. Het Verenigd Koninkrijk hoort, als een van de overwinnaars uit de Tweede Wereldoorlog, permanent lid van de VN-Veiligheidsraad en ex-wereldrijk met wereldwijde belangen, sinds 1952 bij de club. De huidige Britse nucleaire afschrikkingsmacht bestaat uit vier onderzeeboten met intercontinentale Trident-raketten.

Die vier boten zijn aan vervanging toe. Het definitieve besluit daarover valt pas over twee jaar, maar met verkiezingen in aantocht, uitgeknepen budgetten en onzekerheid over de Britse rol in de wereld, is die keuze acuut. Is er nog behoefte aan een zelfstandige Britse kernmacht?

De Conservatieve premier David Cameron vindt van wel. „Het is waanzin om het land weerloos te maken in een tijd van een groeiende nucleaire dreiging”, zei hij vorige maand onder verwijzing naar veronderstelde Iraanse en Noord-Koreaanse plannen.

Zijn ambitie vraagt een investering van 3 miljard pond per jaar voor de komende 25 jaar (4,2 miljard euro). Plus nog eens een miljard pond per jaar aan ‘exploitatiekosten’. De liberale coalitiepartner ziet daarentegen niets in nieuwe kernonderzeeërs. Beide partijen hadden de kwestie geparkeerd, in afwachting van een studie naar de alternatieven. Die verschijnt volgende maand, maar lekte deze week uit via de Financial Times. Conclusie: er zijn eigenlijk geen betere of goedkopere alternatieven; de keuze is tussen wel of geen Trident, desnoods met twee of drie boten in plaats van de huidige vier die nodig zijn om te zorgen dat er altijd minstens één op patrouille is.

Dit is een goed moment om onder ogen te zien dat het idee van een onafhankelijke Britse kernmacht achterhaald is. De nucleaire vloot maakt nu al de facto deel uit van de veel grotere Amerikaanse kernmacht. Dat een Britse premier in zijn eentje op de rode knop kan drukken is een illusie. Hans Blix, ex-chef van het Internationale Agentschap voor Atoomenergie (IAEA), zei het deze week zo: beschermt Trident de Britse onafhankelijkheid of alleen Britse trots?

Het verlengen van het Trident-programma dient geen militair nut. Het bespaarde geld kan goed gebruikt worden, op militair vlak bijvoorbeeld om transport-, tank- en spionagevliegtuigen te kopen, waarvoor Europese NAVO-landen nog steeds moeten aankloppen in Washington, zoals bleek tijdens de operaties in Libië. Dat vinden de Amerikanen ook.

De Britten moeten kiezen wat ze willen zijn, zei kortgeleden een hoge functionaris in Washington: een kernmacht en dan niks anders, of een echte militaire partner.