‘Vreemdeling te snel vast’

Vreemdelingen worden te snel en te lang opgesloten in vreemdelingendetentie. Een advocaat is niet altijd tijdig beschikbaar. Alternatieven voor opsluiting worden te weinig benut.

Dat schrijft de Adviescommissie Vreemdelingenzaken (ACVZ) in een rapport dat vanmiddag werd gepresenteerd. De vreemdelingendetentie ligt onder vuur na de zelfmoord van de Rus Dalmatov die onterecht vastzat. De afgelopen weken begonnen verschillende gedetineerden honger- en dorststakingen om te protesteren tegen de in hun ogen inhumane vreemdelingenbewaring.

Vreemdelingen zitten vaak maandenlang vast, terwijl uit onderzoek blijkt dat dat alleen de eerste drie maanden effectief is, stelt de ACVZ in het advies. Als mensen dan nog niet zijn uitgezet, is de kans dat het alsnog gebeurt klein.

Opsluiten in vreemdelingenbewaring is een ‘uiterste maatregel’, die alleen mag worden toegepast als er geen alternatief is. In de praktijk, stelt de adviescommissie, wordt er lang niet altijd serieus naar alternatieven gekeken. Dat zou in de toekomst wel moeten gebeuren. De commissie adviseert om dat vast te leggen in de wet.

Daarnaast adviseert de commissie dat de hulpofficier die besluit of een vreemdeling wordt vastgezet, goed voor die taak opgeleid moet zijn. De ICT-systemen van de verschillende betrokken instanties moesten allemaal volledige en betrouwbare informatie bevatten die alle betrokkenen kunnen lezen. Daar schort het nu nog wel eens aan.

De vreemdelingenpolitie moet niet langer worden afgerekend op het aantal inbewaringstellingen, stelt de commissie, maar ook op het vinden van alternatieven voor detentie „en op de mate waarin de wet in acht wordt genomen”.

Een alternatief voor opsluiten zou een soort asielzoekerscentrum kunnen zijn met een dagelijkse meldplicht. Daarnaast zijn er instanties die samen met de vreemdeling de mogelijkheid van terugkeer kunnen onderzoeken, waarbij de persoon zelf een actieve rol speelt. Dat is erg lastig voor iemand die vastzit en geen toegang heeft tot internet zoals in de vreemdelingenbewaring.