'Taxplanning is legaal'

De komende topman van Ernst & Young is fiscalist. Dat komt van pas. Het debat over belastingontwijking raakt ook de accountancywereld.

Nederland, Amsterdam, 15-04-2013. Portret van Mark Weinberger, CEO van Ernst and Young. Foto: Andreas Terlaak Andreas Terlaak

Zijn aantekeningen zijn nog nat van de regen in Londen. „Veel erger dan hier in Amsterdam hoor.” Mark Weinberger is bezig met een wereldtour. Vanaf juli wordt hij de global chairman van Ernst & Young, de internationale accountant- en adviesfirma die in 140 landen opereert en vorig jaar ruim 24 miljard omzette. Tot die tijd reist hij de wereld over, langs kantoren en cliënten, om te zien wat er leeft.

Er is wereldwijd ophef over bedrijven die via ingewikkelde constructies hun belastingen drukken. Daarin speelt ook Ernst & Young als leverancier van belastingadvies een rol.

„Taxplanning is legaal. Verschillende landen hebben verschillende belastingregimes. In het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld heeft premier Cameron het over belastingontwijking en bedrijven die het juiste bedrag aan belasting moeten betalen. Maar tegelijkertijd verlaagt men er de vennootschapsbelasting van 24 naar 20 procent tot een van de laagste tarieven in een geïndustrialiseerd land. En er zijn nog allerlei belastingprikkels. Dus net zoals alle landen probeert het Verenigd Koninkrijk bedrijven en arbeid te lokken met haar belastingregime.”

Belastingen voor bedrijven worden wereldwijd dus steeds lager, dat klinkt als een race to the bottom?

„Ik ontwerp hem niet, dat doen de regeringen. Maar de een zijn belastingontwijking is de ander zijn stimulans. Als een bedrijf besluit om zijn fabriek naar Engeland of de Verenigde Staten te verhuizen omdat ze daar een belastingvoordeel krijgen is dat dan illegaal? Nee, ze gaan daar waar landen ze naartoe proberen te lokken. Dat is een normale gang van zakendoen. Overheden zijn nationaal terwijl bedrijven steeds meer op een wereldschaal opereren. Je hebt nu eenmaal geen belastingregime dat voor de hele wereld geldt.”

Is dat er in een ideale wereld?

„Verschillende landen hebben verschillende behoeftes. En het is al moeilijk genoeg om op bepaalde fronten een beleid voor Europa te maken. Om nou overal dezelfde belastingwetten te hebben...”

Bedrijven moeten belasting betalen waar het geld verdiend wordt is een veel gebruikt argument.

„Politici zoeken oplossingen om geld binnen te halen voor hun schatkist, maar er zijn geen gemakkelijke antwoorden. Als een land meer belasting wil, dan is de kans groot dat in een ander land minder belasting wordt betaald en dat land gaat klagen. Dat is de realiteit.”

Is dat debat over belastingen goed of slecht voor jullie winst?

„Wij helpen klanten zich aan de regels te houden en bij veranderende regels kan dat complex zijn. Klanten moeten begrijpen waar prikkels liggen, hoe ze aan de wet voldoen en hoe ze allerlei belastingaangiftes moeten doen. Wij helpen ze om het juiste bedrag aan belasting te betalen; niet te veel en niet te weinig.”

U helpt ze toch zo min mogelijk belasting betalen?

„We helpen ze precies betalen wat wettelijk verschuldigd is. ja. In het ene land is dat gebruik maken van aftrekposten en investeringsprikkels, in andere landen is het zorgen dat het ze het juiste bedrag betalen zodat ze geen boetes krijgen.”

Vindt u het raar dat veel politici en anderen dat moreel verkeerd vinden? Bedrijven houden zich aan de wet maar krijgen er van langs in de publieke opinie.

„Er is op internationaal niveau een gebrek aan vertouwen in overheden en grote bedrijven. Met sterke accountantscontroles en belastingadvies moeten wij eraan bijdragen dat dat vertrouwen terugkomt.”

Het imago van de financiële sector en dat van accountants heeft klappen gehad. Wat doet u om dat op te vijzelen?

„Als accountants geven we in bepaalde mate zekerheid over de cijfers van bedrijven. De recente financiële crisis kwam niet door fouten van accountants. Het was niet zoals bij Enron en Worldcom ruim tien jaar geleden. Er zat in 2007 en 2008 een systematische fout in het financiële systeem en iedereen vraagt zich af waarom niemand die zag. Toezichthouders niet, de financiële sector niet, accountants niet.”

Hadden accountants het niet moeten zien aankomen. Die horen toch alles te zien?

„Accountants moeten zorgen dat de financiële verklaringen juist zijn. Dat waren ze op dat moment. Er was een systematisch probleem dat plotseling de waarde van de liquiditeit in het systeem naar beneden haalde. Daardoor werd alles minder waard. Dat had niks met de accountantscontrole te maken.”

Vindt u dat mensen te veel van accountants verwachten?

„We moeten realistisch zijn over de rol die alle spelers in de wereldeconomie hebben. Wij spelen een rol, toezichthouders een andere, bedrijven weer een andere. Ik denk dat we meer van ons allen verwachten en dat we beter moeten samenwerken om te anticiperen op problemen.”

En over een paar jaar, is de accountant dan weer die speciale persoon die hij ooit was?

Weinberger lacht, hard. „Nou ik denk dat we nog steeds best bijzonder zijn.”