Renske Slut shaming

Normaal gesproken bezit ik een zwak voor pratende computers – een neveneffect van mijn liefde voor sciencefiction. Een paar dagen geleden zag ik echter dat het ook anders kan, toen ik kennis maakte met de haatcomputer IRIS van het televisieprogramma Lust, Liefde Of Laten Lopen.

Het programma vormt een combinatie van betutteling, een soort 18de eeuws vrouwbeeld en een onvervalst staaltje slut shaming. In elke aflevering ondergaan drie meisjes of jongens een ‘make-under’ – zij kleden zich té opvallend. Presentatrice Patty Brard (inderdaad, het rolmodel voor ‘natuurlijke schoonheid’) komt bij ze op bezoek om de persoonlijke stijl door te nemen. Zo was daar als eerste Thomara (19), bijnaam ‘Tijgertje’: een meisje met lange, dieprode krullen, een gezicht brons van de zelfbruiner en fantastische, tot in detail kloppende tijgeroutfits. Ze verklaarde haar innige liefde aan nepnagels en hoge hakken en demonstreerde vervolgens hoe ze in de club graag haar bil liet schudden. Patty Brard zei iets als: „Je zal maar zo’n kíííínd hebben”, en daarna moest Thomara eraan geloven: op naar de steriel witte ruimte waarin IRIS zich bevond, ‘de computer die het Ideale Resultaat In Schoonheid kan bepalen’.

Je zou zeggen: waarom zo’n gekke toevoeging? Waarom moeten de kandidaten voor een slecht geanimeerd computerscherm staan en luisteren naar een robotisch vervormde stem? Waarom staat daar niet gewoon Fred van Leer?

Het antwoord werd snel duidelijk: omdat IRIS onder het mom van ‘objectieve technologie’ de meest weerzinwekkende dingen kan zeggen. Zoals: „IRIS ziet veel te veel borst. Zeggen jongens daar iets van? Dat is afschuwelijk.” En: „Jij bent vulgair en ordinair, dit kan zo niet langer.” En: „Ben jij een sletje?” Hierna werd er gepeild wat de ‘mensen op straat’ voelden als ze een foto van Thomara zagen: lust, liefde of laten lopen. „90 procent van de mannen laat je lopen”, sneerde IRIS, waarna Thomara grondig werd afgeboend en in een fleurige bloemetjesjurk werd gehesen.

Sorry – maar wát is hiervan de moraal precies? Het doet denken aan een restylingprogramma, maar dat is het niet: het draait hier namelijk niet om ‘mooi’ of ‘lelijk’, maar om ‘goed’ en ‘slecht’. De redenen om te restylen zijn nooit ‘te doorsnee’ of ‘te saai’, maar altijd: ongepast. Waarom zouden we mensen die zich anders kleden en zich daar goed bij voelen, willen veranderen? Mensen die er geweldig uitzien, alles kleurrijker maken, waar je posters van wil ophangen, meisjes in extravagante strassjurkjes en jongens met hanekammen, naveltruitjes en make-up? En wáárom zou voor een restyling de cruciale aanleiding zijn hoeveel procent van de ondervraagden met hem of haar willen trouwen? Of het uiterlijk de meerderheid behaagt? Wat is dit, een Jane Austen met een dubieuze bijrol voor Patty Brard?

Het lijkt me duidelijk: als er iets moet veranderen, is het IRIS. Niemand zit te wachten op een sciencefiction computereffect met een moreel kader uit de jaren vijftig.