Een probleem is geen probleem als 't een uitdaging heet

Wie durft nog toe te geven dat hij problemen heeft, op zijn werk? Dat kan echt niet meer. Er zijn geen problemen, alleen uitdagingen – althans, zo moeten we denken. En dat werkt! De laatste decennia neemt het aantal problemen gestaag af, terwijl het aantal uitdagingen toeneemt. Zie de Google Ngram Viewer, een ‘woorden-in-boeken-teller’ (books.google.com/ngrams). Er is helaas nog geen Nederlandse versie, maar in de Engelse is de ontwikkeling duidelijk te zien.

In 1988 werd het woord problem ruim zeven keer zo vaak in Engelstalige boeken gebruikt als challenge; in 2008 werd problem nog maar vier keer zo vaak gebruikt als challenge. Het gebruik van problem nam in die twintig jaar met ruim een kwart af; het gebruik van challenge nam met bijna een derde toe. En het totale aantal problemen/uitdagingen in Engelstalige boeken nam met bijna een vijfde af!

O, wat zou het heerlijk zijn om te kunnen concluderen dat er écht minder problemen komen als we ze uitdagingen noemen. Een triomf voor mensen die al jaren roepen dat je in mogelijkheden moet denken, niet in beperkingen. (Hoewel possibility al jaren een dalende trend laat zien, maar laten we nu maar weer ophouden met Google Ngrams, want daar kun je met groot gemak de rest van de dag op stukslaan.)

Het probleem, nee, de uitdaging is dat problemen soms echt problemen zijn, waar mensen last van hebben. Op andere momenten kun je wel van uitdagingen spreken en daar kunnen mensen baat bij hebben: échte uitdagingen vergroten de werkflow, energie en toewijding. Voor uitdagingssceptici zal dat verrassend zijn, maar het blijkt bijvoorbeeld uit recent onderzoek in Journal of Personnel Psychology.

In het onderzoek werden verkopers en mensen van de klantenservice van een Nederlands elektronicabedrijf ondervraagd over de emotionele belasting op hun werk (onbeleefde, zeurende klanten) en over het verschil tussen de emoties die deze werknemers voelden en die ze aan de klanten lieten zien. De crux bleek het vertrouwen dat de werknemers in hun eigen vaardigheden hadden. Was dat vertrouwen groot, dan vormden die zeurende klanten en het spelen met emoties een uitdaging die de betrokkenheid bij het werk vergrootte. Hadden mensen weinig vertrouwen in zichzelf, dan was het gewoon een probleem.

Je kunt problemen dus alleen als spannende uitdagingen zien als je het gevoel hebt dat je ze aankunt. Wie dat niet heeft, en niet over problemen mag praten van zijn baas, houdt waarschijnlijk gewoon zijn mond. Maar daarmee is het probleem nog niet weg.