Corporaties mogen geen dure huizen meer bouwen

Woningcorporaties mogen alleen nog huurwoningen bouwen en beheren voor de laagste inkomens, met een maximale huur van 681 euro. Dure huurwoningen, koophuizen en commercieel vastgoed moeten worden verkocht of ondergebracht in aparte bv’s. Die bv’s krijgen een eigen bestuur en een eigen raad van commissarissen. Ze worden financieel zelfstandig.

Dat staat in een vertrouwelijke notitie van minister Blok (Wonen, VVD) die in handen is van deze krant. Het kabinet spreekt medio juni over het voorstel, dat in de zomer van 2014 ingaat. Blok neemt hiermee een voorschot op de parlementaire enquête naar de corporaties. Die ging onlangs van start.

In het voorstel van Blok staat verder dat corporaties zich alleen mogen richten op de eigen regio, al is onbekend hoe de grenzen worden vastgesteld. Grote corporaties zijn vaak actief in heel Nederland. Blok kan corporaties ook dwingen zich op te splitsen als ze te groot worden. Hij wil verder het financieel toezicht op corporaties, in tegenspraak tot een recent advies, onderbrengen bij zijn ministerie, en niet bij een onafhankelijke toezichthouder.

Blok wil ook dat corporaties veel minder investeren in leefbaarheidsprojecten in achterstandswijken. Dat is opvallend, want enkele jaren geleden – toen de PvdA ook in het kabinet zat – speelden de corporaties juist een belangrijke rol in de wijkaanpak, onder aanvoering van PvdA-minister Ella Vogelaar.

De notitie van Blok leest als een afrekening met de corporaties. Begin jaren negentig werden die stapsgewijs verzelfstandigd. De financiële banden met de overheid zijn doorgesneden. Daarmee verloor de overheid zijn invloed en dat leidde tot grote frustraties bij de politiek. Die klaagt al jaren over gouden handdrukken, schaalvergroting en uitwassen, zoals het miljoenenverlies op de renovatie van het schip SS Rotterdam, de mislukte bouw van een campus bij de Universiteit Maastricht, en de problemen bij Vestia.

Maar de plannen van Blok „schieten nu door”, zegt directeur Jim Schuyt van De Alliantie, een van de grootste corporaties van het land. „Dit is een politieke afrekening.” Corporaties vrezen dat het opknappen van achterstandswijken nu tot stilstand komt, omdat corporaties niet langer woningen voor lagere en hogere inkomens door elkaar mogen bouwen. Marktpartijen zouden dat niet willen doen. Ook verdienen corporaties nu geld aan duurdere woningen en commerciële projecten, waarmee sociale huurwoningen worden gefinancierd.