Regionale kranten moeten innoveren

Het omvallen gisteren van de Free Record Shop zat er aan te komen: hèt distributiekanaal van muziek, film en games is immers internet geworden. Het bedrijf met 141 winkels is ‘net te laat geweest met herpositioneren’, stelde investeringsfonds ProCures droogjes vast. Eerder nam dit bedrijf de kwakkelende boekenketens Selexyz en De Slegte over.

Wie nu in het mediavak zit en niet razendsnel de bakens verzet is kanonnenvoer op het slagveld van nieuwe lees-, kijk-, adverteer- en koopgewoonten.

Het verdwijnen van de 141 muziek-, film- en gamewinkels van Free Record Shop met 755 werknemers is een teken aan de wand. Het komt bovenop massaontslagen bij uitgevers van regionale kranten vorige week. De Noordelijke Dagbladcombinatie zal 250 werknemers ontslaan, eenderde van het totaal. Het is de derde sanering in drie jaar. De grootste uitgever van regionale kranten Wegener schrapt voor 2014 ongeveer 545 arbeidsplaatsen – dat komt bovenop de 300 die het concern nu bezig is te saneren. Zijn er over tien jaar nog wel regionale media over in Nederland? Eigenlijk is de vraag breder – is dit een omslagmoment in de wereld van gedrukte media? De omloopsnelheid van bestuurders bij klassieke mediabedrijven ligt de laatste tijd al vrij hoog. Aandeelhouders worden nerveus. Zowel bij de Telegraaf Media Groep als Wegener moesten de topmensen binnen een paar jaar het veld ruimen. Hun opvolgers kondigen onveranderlijk een nieuwe ‘digitale strategie’ aan, met doorgaans onbeproefde verdienmodellen. Om de nieuwe markt te veroveren moet het bestaande medium dan bezuinigen en innoveren tegelijk. Ook voor (regionale) mediabedrijven is de Free Record Shop-vraag relevant: is men op tijd met innoveren? Een grote aankoop doen, à la de sociale website Hyves door TMG, is dus geen garantie. Daarvan kan Free Record Shop getuigen – de overname van Game Mania kon de neergang niet stuiten.

Intussen verzwakt de regionale journalistiek in zeer hoog tempo. Ook de regionale omroepen verliezen kijkers. Al in 2009 was er een expertcommissie onder leiding van Elco Brinkman, die een hele catalogus aan nogal ongelijksoortige oplossingen verzon. Daarmee is niet veel gebeurd, terwijl veel (nog) bruikbaar is. Over regionale media zegt dit kabinet alleen dat de dertien regionale omroepen met Hilversum moeten samenwerken. Dat is een beheersmaatregel. Het gaat niet over het informeren van de burger, controle op de lokale overheid en dus om de bijdrage van onafhankelijke journalistiek aan de kwaliteit van de samenleving.

Toch komt die nu in gevaar. Uiteraard is de branche voorzichzelf verantwoordelijk. Maar het kabinet heeft ook een rol. Die moet het nu gaan waarmaken.