Hoera! Daar komt de killer robot

Morgen debateren de VN over een moratorium op killer robots die autonoom mensen doden Ze bestaan nog niet, maar de ontwikkeling gaat snel Moeten ze er komen? Vier argumenten voor en vier tegen

Medewerker defensie

Robots die zijn geprogrammeerd om te doden: geen wonder dat helse vergezichten opdoemen, waarbij vergeleken The Terminator een sympathiek rolprentje is. En die moordende robot, die veel weghad van Arnold Schwarzenegger, was nog maar in zijn eentje.

Morgen roept de mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties op tot een mondiaal moratorium op het „testen, produceren, assembleren, doorvoer, aanschaf, ingebruikname en daadwerkelijke inzet van dodelijke, autonoom optredende robotica”. Althans, totdat internationale regels voor deze lethal autonomous robotics (LAR) zijn opgesteld. Voorstanders en tegenstanders roeren zich over de killer robots.

Dergelijke Schwarzeneggers, daar is iedereen het wel over eens, zijn nog erg ver weg. Zelfs de oppositie stelt geruststellend genoeg dat de technologische stand van zaken het niet waarschijnlijk maakt dat deze binnen een paar decennia op aarde rondlopen.

Maar wie de VN-definitie van LAR bekijkt – een apparaat dat doelen op de korrel kan nemen en deze aanvallen zonder enige menselijke tussenkomst – ziet dat de robotisering van wapensystemen al in volle gang is.

De aard van de oorlogvoering maakt dat ook onvermijdelijk en zelfs noodzakelijk. Kijk maar naar de Nederlandse Goalkeeper, een snelvuurkanon, dat alleen kans maakt om hypersonisch vliegende antischipraketten te onderscheppen wanneer het systeem op ‘volautomatisch’ staat. Het reactievermogen van mensen schiet daarin, letterlijk, tekort.

Te snel voor mensen

Er zijn talloze voorbeelden van dergelijke systemen die uitsluitend in staat zijn om snelle raketten, vliegtuigen of andere projectielen te onderscheppen wanneer een mens ze ‘aan’ heeft gezet en ze de elektronische opsporing en het onderscheppen ‘naar eigen inzicht’ uitvoeren.

Een ander opmerkelijk gerobotiseerd wapensysteem is de Israëlische Harpij, een onbemand vliegtuigje dat vele uren boven betwist gebied kan rondcirkelen tot de vijand een radar, of andere elektronische apparatuur inschakelt. De ‘neus’ van de Harpij pikt het signaal op en stort zich vervolgens op de stralingsbron. Of de Samsung SGR-A1, een machinegeweer dat is gekoppeld aan warmtegevoelige sensoren die sectoren van de gedemilitariseerde zone tussen Noord- en Zuid-Korea in de gaten houden.

Er wordt hard gewerkt aan verfijning van al die robottechnologie. De automaat wordt steeds autonomer. Defensielaboratoria ontwikkelen steeds meer technologieën die ook de ‘engere’ LAR mogelijk maken.

Kleine stap naar bewapening

Kijk hoe dat gaat bij de Amerikaanse Boston Dynamics. Het bedrijf produceert BigDog, een gerobotiseerde pakezel die nu al zelf zijn weg door besneeuwde bergbossen kan vinden. Niet zo eng. Maar het bewapenen van die lastdieren van plastic en metaal is maar een kleine stap.

Tegelijkertijd wint de ontwikkeling van ‘slimme’ sensoren mondiaal aan tempo. TNO buigt zich bijvoorbeeld over algoritmes die onderscheid kunnen maken tussen dansende en vechtende mensen in een grote menigte.

De komst van enge LAR lijkt dus waarschijnlijk, zij het dan niemand precies weet wanneer. De voorstanders en critici, van technische wetenschappers en filosofen, militairen en mensenrechtenorganisaties hebben hun stellingen betrokken en bestoken elkaar met argumenten.

Een klein overzicht van de voors en tegens.