‘Even overwoog ik een pseudoniem’

Romanschrijver, cabaretier en muzikant Arjen Lubach (33) is met zijn eerste thriller IV genomineerd voor De Gouden Strop.

Arjen Lubach: „Hooguit zeg je: zonde, die tijd had hij in een roman kunnen steken.” Foto Roger Cremers

Na drie romans publiceerde Arjen Lubach eind februari IV, een puzzelthriller met een republikeins tintje. Een instant-succes: binnen een maand was het met ruim tienduizend verkochte exemplaren zijn meest succesvolle boek. Producent Topkapi verwierf onlangs de televisierechten en donderdagavond wordt duidelijk of Lubach ook De Gouden Strop wint, de prijs voor de beste Nederlandstalige thriller. IV is daarvoor genomineerd, samen met Nacht in Parijs van Michael Berg, Getekend vonnis van Jo Claes, Bloedlijn van Corine Hartman en De erfgenaam van Charles den Tex.

„Prijzen zijn net als verkoopcijfers en recensies”, zegt de auteur. „Ze behoren tot de machten en krachten waarmee je je als kunstenaar beter niet kunt bezighouden. Je hebt er toch geen invloed op.”

Waarom schreef u na drie romans een thriller?

„Om verschillende redenen. Onder romanschrijvers bestaat minachting voor het genre. Soms hoor ik collega-schrijvers spottend zeggen: als alles misloopt en ik geld nodig heb, kan ik altijd nog een thriller schrijven. Het genre staat kennelijk synoniem voor cashen en weinig kwaliteit.

„Bij televisieseries zie je een zelfde verschil in waardering. Borgen en The Killing zijn van dezelfde makers. Toch oogst Borgen, over de politiek, meer lof dan de serie over politieonderzoek. Waarom? Als iets goed gemaakt is, doet het er toch niet toe of het gaat over een moord of over het leven van een premier?

„Ik wilde onderzoeken of ik een spannend boek kan schrijven. Mijn drie romans schreef ik met een motto van schrijver A.L. Snijders in gedachten: ‘Belangrijk is dat ik niet aan lezers denk.’ Ik schreef boeken die ik zelf wilde lezen, ik was mijn eigen publiek. Bij een thriller staat het plezier van de lezer voorop, elke zin moet effectief zijn en het verhaal voortstuwen. Dus vind je in IV geen paginalange psychologische bespiegelingen, maar vaart, herkenbare karakters, korte hoofdstukken en cliffhangers. Dat ik eerder filmscripts schreef, heeft me zeker geholpen. Voor het eerst heb ik een boek ook helemaal uitgedacht voordat ik begon te schrijven.”

Was u niet bang voor de reacties uit de literaire wereld?

„Meermalen is me gevraagd of ik niet bang was met IV mijn plekje in de literaire wereld te verspelen. Wat een rare gedachte. Alsof ik met iedere letter van IV een letter van mijn laatste roman Magnus heb gewist. Ik schrijf ook scripts en toneelstukken, ik speel comedy in het theater, ik maak muziek, ben radiomaker, heb televisieprogramma’s gepresenteerd. Het totaal van al die activiteiten, dat ben ik. Je kan hooguit zeggen: zonde, Lubach had zijn tijd beter in een roman kunnen steken.”

Populistische boeken zijn wegwerpartikelen, zei Connie Palmen in een discussie met thrillerschrijfster Saskia Noort.

„Connie Palmen zeurt. Lezen is een minder elitaire bezigheid geworden en het boekenvak wordt nu voor een belangrijk deel beheerst door spannende boeken. Schuivende paradigma’s zijn van alle tijden. Tijdgenoten van Beethoven vonden zijn Negende Symfonie maar niks. En dertigers hoor ik soms mopperen op Nederlandse dj’s van 23 die met computers bliebjes-muziek maken. Heel makkelijk om daarvan te zeggen dat het geen Bach is. Die dj’s veroveren wel de wereld, ze kunnen wat. Zonder kennis van zaken hun muziek als minderwaardig bestempelen getuigt van dedain. Dat neemt uiteraard niet weg dat er vast veel beroerde thrillers zijn. En ook slechte romans, ellendige housemuziek, enzovoorts.”

De Britse romanschrijver Julian Barnes schreef vier thrillers onder pseudoniem.

„Dat heb ik ook overwogen. Tot een kennis vroeg of ik mij schaamde. Dat is niet zo. Ik ben trots op dit boek, het is goed gelukt.”

Wat wint u liever: een literaire prijs of De Gouden Strop?

„Met IV zou ik graag De Gouden Strop winnen en met een van mijn romans graag een mooie literaire prijs.”

Hoe heeft u zich voorbereid op het schrijven van een thriller?

„Ik heb weinig thrillers gelezen. Een paar boeken van Mankell, en bij mijn vader lag weleens een Grisham. Ik ken de wetten van het genre dus niet zo goed. Sommige recensenten vonden het einde van IV over the top. Dat zo’n Hollywood-einde kennelijk passé is wist ik niet. Ik dacht: een thriller moet met een knal eindigen. Zo wilde ik het graag.”

Wat heeft u geleerd van dit boek?

„Mijn romans schreef ik in de ik-vorm, steeds met een mannelijke hoofdpersoon die in zijn eigen hoofd zit opgesloten. IV is in de derde persoon met een vrouw in de hoofdrol. Ik had niet gedacht dat ik dat ooit zou durven.”

En nu?

„Ik werk aan een nieuwe roman. Maar wel eentje met een spannend element erin.”

De Gouden Strop wordt donderdag in Amsterdam uitgereikt op de Avond van het Spannende Boek, het begin van de Maand van het Spannende Boek.