Wereldreis in 273 dagen - deze vogel vloog een record van 90.000 kilometer

De noordse stern is een sensationele vogel – nog meer dan we al dachten. Ken je hem niet? Dat zou wel moeten. Hij is een wereldreiziger pur sang. Uit nieuw onderzoek blijken in Nederland broedende noordse sterns een record van gemiddeld 90.000 kilometer te hebben gevlogen in gemiddeld 273 dagen. Het maakt de noordse stern de verst trekkende vogel op aarde.

Still van een noordse stern uit http://youtu.be/Ve6iwLOw7so

Als we geluk hebben, doen wij het één keer in ons leven: de wereld rond. Na het laatste examenjaar, voordat we beginnen met werken, tijdens een sabbatical. De mooiste plekken op aarde bezoeken en de koude winter in Nederland even overslaan terwijl we in Australië zitten. De noordse stern doet het gewoon ieder jaar. Hij lijkt doodnormaal, maar deze “sensationele vogel” brengt wetenschappers het hoofd op hol.

Wetenschappers wisten allang dat de kleine vogel een verre trekweg heeft: hij vliegt jaarlijks van de Noordpool naar de Zuidpool, en terug. Hij broedt in het noorden en overwintert in het zuiden, waardoor hij jaarlijks twee zomers meemaakt. De vogel ziet meer daglicht dan welk ander wezen op aarde dan ook.

Bekijk dit filmpje van Google over eerder onderzoek naar de stern:

Maarten Loonen, wetenschapper aan het Arctisch Centrum van de Rijksuniversiteit Groningen (ja, dat bestaat) is gek op de vogel en brengt de reisschema’s van de vogel in kaart. Op zijn site schrijft hij: “De noordse stern is een sensationele vogel.”

Nog sensationeler dan wetenschappers dachten

Dat is de vogel sinds kort nog meer dan we dachten. Een groep Nederlandse en Britse onderzoekers heeft een artikel gepubliceerd in ARDEA, het officiële blad van de Nederlandse Ornithologische Unie. Ruben Fijn, Richard Phillips, Derick Hiemstra en Jan van der Winden bonden superlichte ‘geolocators’ aan zeven in Nederland broedende noordse sterns.

De vederlichte apparaatjes legden elke minuut de lichtintensiteit en de tijd vast. Op grond daarvan was de daglengte te bepalen, en daarmee de breedtegraad waarop de vogel zich die dag bevond. Het moment dat het middag en middernacht is, levert de lengtegraad. Zo was de locatie op 50 tot 200 kilometer nauwkeurig te bepalen.

Die Nederlandse vogels blijken nu een record van gemiddeld 90.000 kilometer te hebben gevlogen in gemiddeld 273 dagen - meer dan uit eerdere onderzoeken naar de vluchtlengte van de vogels bleek. De Nederlandse vogel overtreft ook het record voor de langste trekafstand uit de studie naar de Groenlandse noordse stern (uit de video hierboven). Het maakt de noordse stern de verst trekkende vogel op aarde.

Een nieuwe route

Hij verblijft veel oostelijker op Antarctica dan tot nog toe bekend was voor deze vogelsoort, en één vogel ging zelfs nog even langs Nieuw-Zeeland. Bovendien vlogen de vogels nota bene langs Amsterdam Eiland (in de Indische Oceaan).

Over de hele reis deden ze slechts ongeveer 110 dagen, en ze rustten vier keer uit. Eenmaal op Antarctica bleven ze rond de 128 dagen, maar ook daar vlogen ze veel: zo’n 23.000 kilometer om voedsel te vinden. De reis terug naar Nederland gaat veel sneller (en directer). Die duurt maar ongeveer 34 dagen.

De Nederlandse noordse sterns vliegen dus helemaal niet direct naar het zuiden, zoals de andere soorten min of meer doen. En dat ziet er ongeveer zo uit:


View De trektocht naar het zuiden van de Nederlandse noordse stern in a larger map

Met de directere terugweg erbij weergegeven op deze kaart, beschikbaar gemaakt door de groep wetenschappers:

Kaart van onderzoeksresultaat door Ruben Fijn, Richard Phillips, Derick Hiemstra en Jan van der Winden

De auteurs schrijven ook in hun artikel dat hun record overtroffen kan worden door sterns van Spitsbergen, wat Maarten Loonen vast goed uitkomt. Hij probeert via crowdsourcing aan genoeg geld te komen om een eigen onderzoek uit te voeren naar de vliegroutes van de hopelijk even spectaculaire Spitsberger sterns, zoals hij hier vol enthousiasme uitlegt:

    • Anouk van Kampen