VVD kan meer laten zien

Het was het afgelopen weekeinde voor de 65-jarige VVD weer eens een rustig congres. Beter gezegd: een rustiger algemene ledenvergadering, zoals het consulteren van de achterban in liberale kring wordt genoemd. Van de heftige onrust binnen de gelederen waarvan een half jaar geleden nog sprake was, een gevolg van de consequenties van het met de PvdA afgesloten regeerakkoord, was in Maarsen weinig meer te merken.

Sterker nog, de partij wil zelfs geen bestuurlijke garanties voor de toekomst om dit soort ontsporingen te voorkomen. In tegenstelling tot andere partijen hoeft de Tweede Kamerfractie ontwerp-regeerakkoorden niet voor te leggen aan de leden. Voorstellen in deze richting werden het afgelopen weekeinde door dezelfde leden in grote meerderheid afgewezen.

Daarmee koos die meerderheid terecht voor de staatsrechtelijk zuivere lijn. Nederland kent nu eenmaal een vertegenwoordigende democratie waarbij mensen gemandateerd worden. Daar horen geen achteraf goedkeurende congressen dan wel ledenvergaderingen bij. Dat in de praktijk leden wel degelijk invloed kunnen hebben bij grote ontsporingen heeft de gang van zaken rond de ziektekostenpremies bewezen. Het massale protest onder de VVD-leden, maar ook van elders, leidde immers tot een aanpassing van de plannen.

Wat wel echt een kwestie voor de partij zelf is, is de integriteit van de gekozen vertegenwoordigers. Het partijbestuur van de VVD heeft er verstandig aan gedaan in deze kwestie met een integriteitscode te kiezen voor de vlucht naar voren. De partij is de afgelopen tijd enkele malen geconfronteerd met ‘in opspraak’ geraakte vertegenwoordigers. Maximale aandacht voor het risico dat men als bestuurder kan lopen door bepaalde contacten lijkt zo voor de hand liggend, maar de praktijk blijkt keer op keer weerbarstiger te zijn.

Volgens minister Melanie Schultz (Infrastructuur en Milieu) moet haar partij in dit soort zaken „roomser dan de paus” zijn. Het is een goed uitgangspunt dat overigens niet alleen voor de VVD geldt, maar voor alle partijen. Maar dit principe zou niet alleen moeten worden toegepast op het handelen van mensen, maar ook op de inkomsten van partijen.

Er was eerder kritiek op de VVD vanwege de gebrekkige transparantie. Op dit punt is strengere wetgeving in de maak. Maar meer doen dan de minimumvereisten die de wet voorschrijft, zou geen slecht signaal zijn.

Openbaar bestuur, en politieke partijen opereren tegenwoordig in een meer wantrouwende omgeving. Dat heeft een oorzaak. Er zijn te veel affaires. De opdracht is simpel: alle aandacht voor integriteit.