Nieuw seizoen Medialogica: ‘sentiment verdrukt feiten’

‘Argos TV: Medialogica’ ontleedt in het tweede seizoen ook de rol van het volk in mediahypes; om te beginnen bij de moord op Marianne Vaatstra.

In een koel en zakelijk nieuwsbericht melden de meeste Nederlandse kranten in 1999 de moord op Marianne Vaatstra. Het is een toon die niet lang aanhoudt. Bij afwezigheid van een verdachte, aanwezigheid van een geruchtenstroom – veel inwoners van het Friese Kollum wijze naar het lokale asielzoekerscentrum – en media op zoek naar een frame ontstaat een vertekend beeld van de mogelijke dader. Justitie voelt zich onder druk gezet door de publieke opinie en pakt vijf maanden na de moord een asielzoeker op – onterecht blijkt later. Eindredacteur Marc Josten van het tv-programma Medialogica: „Een tijd lang werd er geroepen: ‘de keel doorsnijden, dat is geen Nederlandse manier van afrekenen’.”

De zaak Vaatstra staat centraal in de eerste aflevering van het tweede seizoen van Argos TV: Medialogica. Het tv-programma van HUMAN en VPRO ontleedt mediahypes en ‘kijkt naar het verschil tussen beeld en werkelijkheid’. In het eerste seizoen, uitgezonden in de herfst van 2012, werd op pijnlijke wijze deze kloof duidelijk in bepaalde kwesties, zoals de zaak Mauro en de ‘Marokkanenrellen’ in Gouda. De reeks kreeg goede kritieken en trok per uitzending, laat op de avond, rond de 200.000 kijkers.

Is het tweede seizoen een voortzetting van het eerste? Eindredacteur Marc Josten zegt dat er iets is toegevoegd. „In het eerste seizoen lag de nadruk op de manipulatieve rol van journalisten. Maar in het proces van medialogica, gaat het niet alleen om journalisten. Ook lobbyisten en politici produceren aan de lopende band meningen, opvattingen en analyses. De optelsom daarvan, ‘de’ publieke opinie, is zonder twijfel dé superpower in deze wereld. Uiteindelijk is ook het publiek deel van dat proces. Mede door de sociale media zijn ze niet alleen consument maar ook producent geworden van die publieke opinie. En de rol van ‘het publiek’ willen we in deze serie nadrukkelijker onder de loep nemen.”

Dit vertaalt zich in zes afleveringen, waarin onder andere de Mexicaanse griep, bultrug Johannes en pleegkind Yunus voorbij komen. Destijds betrokken journalisten, politici en beleidsmakers worden confronterend geïnterviewd, afgewisseld met archiefbeelden. In een scène wordt Telegraaf-journaliste Jolande van der Graaf gevraagd waarom zij een onvoldoende geverifieerde brief in de krant liet plaatsen, die een asielzoeker van de moord op Vaatstra beschuldigt. „Omdat het zo had kunnen zijn”.

Waarom begint het seizoen met de aflevering over Marianne Vaatstra? Josten: „Deze zaak laat de ontwikkeling zien die zich voortdeed in de eerste tien jaar van deze eeuw, waarbij het sentiment belangrijker wordt gevonden dan de feiten.”

Wat wil het programma bereiken? Is het niet vechten tegen de bierkaai met bijna wekelijkse hypes, zoals bijvoorbeeld nu de ‘sharia-driehoek’? Josten: „Waar het ons vooral om gaat is het creëren van bewustwording. En ik merk dat het invloed heeft op decision makers. Ik sprak laatst iemand van Jeugdzorg die zei dat ze nu cursussen volgen over medialogica.”

Wordt de serie geen invuloefening, onderhevig aan zijn eigen logica? Josten: „Nee, absoluut niet. Wij zijn een puristisch programma en passen zo weinig mogelijk tv-trucs toe. Het is altijd een klus om mensen voor onze camera te krijgen. Het is raar dat juist mensen in de openbare sector weinig bereid zijn om verantwoording af te leggen. Daarbij is medialogica een van de belangrijkste thema’s van deze tijd. Media vertalen de werkelijkheid. Wat daarin misgaat zijn de uitwassen, en die onderzoeken wij.”

Argos TV: Medialogica. (6 afl.) Elke maandag, Ned 2, 23.00-23.30 uur. Vanavond: De zaak-Vaatstra,