kort

Archeologie

Creativiteit hangt samen met regenval

Amsterdam. - De ongewone oplevingen van menselijke creativiteit in Zuid-Afrika, rond 60.000 à 100.000 jaar geleden, hangen waarschijnlijk samen met periodes van sterke regenval in het gebied. Dit blijkt uit de analyse van sliblagen voor de kust bij Kaapstad waarover een team van geologen en archeologen publiceerde in Nature Communications. Het gaat vooral om de Stillbay- en Howiesons Poort-culturen (respectievelijk ca. 71.500 en 59.000 à 64.000 jaar geleden), waar onder meer voor het eerst symbolische ‘tekeningen’ (ingekraste patronen in oker) verschijnen. De hogere vochtigheid in Zuid-Afrika – terwijl de rest van Afrika verdroogde – zou hebben geleid tot een betere voedselsituatie en tot sterke bevolkingsgroei. De grotere bevolking leidde vervolgens tot meer onderlinge contacten en uitwisseling van ideeën. De klimaatwisselingen zouden de relatief snelle opkomst en ondergang van culturen verklaren. nrc

Astronomie

Te hete stofwolken

Amsterdam. - De donkere vlekken op deze foto zijn dichte stofwolken, dicht genoeg om ooit tot sterren te kunnen samentrekken. Maar deze zogenaamde Thackeray-globules liggen in een gebied waarin al veel jonge hete sterren bestaan. Die geven zoveel intense ultraviolette straling af dat de stofwolken erdoor smelten als klontjes boter in een hete braadpan. Het gebeurt allemaal in het gebied IC 2944, in het sterrenbeeld Centaur, in de buurt van de ster Lambda. NRC

Huidschimmel

Leeft liefst op de voet

Amsterdam. - Op tenen en teennagels: daar komen de meeste schimmels voor die bij de mens op huid en haar leven. En ook de meeste verschillende soorten. Dat schreven Amerikaanse biologen in Nature. Bij tien volwassenen schraapten ze met een scherp mesje op 14 plaatsen wat huid af. Uit oksels, handpalm, neusgat, oorgang, rug en van drie plaatsen op de voet. Uit de DNA-volgordes uit het huidschraapsel stelden ze vast welke schimmelsoorten er leefden. Die vormen vrij stabiele gemeenschappen met huidbacteriën – maar op de voet wisselen soorten en aantallen. De onderzoekers denken dat door die instabiliteit sommigen kwetsbaarder zijn voor lastige voetschimmel. NRC