Inval in heilige tempel krenkt gevoelens sikhs

NRC Handelsblad van vrijdag 8 juni

Jarnail Singh Bhindranwale , de felle sikh-predikant, stierf gisteren zoals hij leefde – op gewelddadige wijze, schreef verslaggever Moses Manoharan van Reuters in NRC Handelsblad van donderdag 7 juni 1984. In de nacht van dinsdag op woensdag was het Indiase leger overgegaan tot de bestorming van de ‘Gouden Tempel’ in Amritsar , in de deelstaat Punjab, waar sikh-extremisten zich hadden verschanst. Er volgden felle vuurgevechten waarbij honderden doden vielen, onder wie onschuldige bedevaartgangers.

Volgens de Indiase premier Indira Gandhi was sprake van een noodzakelijke operatie tegen naar afscheiding strevende terroristen. Miljoenen sikhs, ook zij die het sikh-extremisme veroordeelden, vatten de inval op als grove heiligschennis.

NRC-correspondent Mohan Ram beschreef de tweedeling. ‘Tot grote opluchting van de meeste Indiërs besloot de regering van premier Indira Gandhi eindelijk tot een krachtmeting met de escalerende sikh-terreur, waarbij zij als definitieve overwinnaar te voorschijn kwam. (...) De vraag is hoe de sikhs het gebeuren zullen opvatten, of er een woedende reactie op grote schaal zal komen omdat het leger hun religieuze gevoelens heeft gekrenkt door zich met geweld toegang tot de gouden tempel te verschaffen.’

Het antwoord stond de volgende dag op de voorpagina: ‘Tientallen doden bij demonstraties sikhs’. En het antwoord kwam ook vier maanden later. ‘Indira Gandhi door lijfwachten vermoord’ opende NRC op 31 oktober. De twee moordenaars waren sikhs. Uit wraak werden de volgende dagen duizenden sikhs afgeslacht, vooral in New Delhi.

Het platteland van Punjab was nog jaren in de greep van terreur. Pas in 1993 verbeterde de toestand, beschreef correspondent Floris van Straaten. ‘Het was een verschrikking’, zegt de 60-jarige Sarwan Singh, de dorpsoudste in het dorpje Basarke Gillan, niet ver van Amritsar. ‘Het was kennelijk de wil van God dat deze slechte tijden over de sikhs kwamen’. De andere mannen (...) knikken plechtig bij de woorden van hun oudste, wiens gezicht onder de gebruikelijke tulband zo verweerd is als een oude leren schoen. ’

‘Ook verschillende zonen uit Basarke Gillan (...) sloten zich aan bij de radicale groepen. ‘De ouders probeerden uit alle macht hun zoon van zo’n stap af te houden’, zegt Sarwan Singh. ‘Het probleem was vaak dat ze met geweld werden gedwongen. In totaal zijn zeven jongens uit ons dorp doodgeschoten, de laatste een half jaar geleden bij een confrontatie met de politie. Veel mensen, vooral hindoe’s, zijn naar de stad gevlucht, maar gelukkig zijn ze nu allen weer terug. We durven nu ’s avonds ook weer naar buiten te gaan.’

    • Wim Brummelman