Column

François Hollande en de liefde voor Duitsland

François Hollande is in eigen land zo onpopulair, dat het goed voorstelbaar is dat hij even geen opiniepeilingen meer wil zien. Maar in dat geval heeft hij donderdag een interessante peiling van de BBC gemist.

Voor die enquête is aan meer dan 26.000 mensen in 25 landen in de wereld gevraagd hoe ze over andere landen denken. Frankrijk kwam niet slecht uit de bus: 49 procent had een positief oordeel over het land, een net iets betere score dan de VS (45 %). Maar het meest gewaardeerde land bleek Duitsland te zijn. Ook onder de Fransen. Van hen zou maar liefst 81 procent vinden dat Duitsland een „voornamelijk positieve invloed op de wereld” heeft. Dat kan Merkel, die door Franse politici egoïstisch en een nieuwe Bismarck is genoemd, in haar zak steken.

Overigens oordelen volgens de peiling ook opmerkelijk veel Spanjaarden positief over Duitsland: 68 procent. Alleen in Griekenland heeft een meerderheid (52%) over Duitsland een negatief oordeel.

De grote vraag voor Europa is nu of Frankrijk en Duitsland hun sterk verslechterde relatie de komende tijd weer kunnen herstellen. Dat zou het gevaar van een breuk in de Europese Unie tussen noordelijke en zuidelijke landen beperken.

„Frankrijk is onder François Hollande onzichtbaar in Europa en geeft Duitsland de schuld van zijn eigen falen”, zegt Bruno Le Maire, staatssecretaris voor Europese Zaken onder Sarkozy, in een boeiend interview elders in deze bijlage. „We zoeken excuses om zelf niet te hoeven hervormen.”

Inderdaad is Hollande na een jaar in het Elysée nog altijd niet echt uit de startblokken gekomen. Maar hij begint nu tenminste wel signalen te geven dat hij begrijpt dat hij niet kan blijven stilzitten.

Donderdag waren de Franse president en de Duitse bondskanselier allebei te gast bij de 150-ste verjaardag van de SPD in Leipzig. Met een beetje goede wil zou je er een opmaat in kunnen zien voor een nieuwe Frans-Duitse samenwerking in Europa, later dit jaar.

Merkel betuigde met haar aanwezigheid op het feestje haar respect aan de partij die nu nog in de oppositie zit, maar waarmee ze na de verkiezingen op 22 september misschien weer een grote coalitie zal vormen. En Hollande prees de economische hervormingen die zijn politieke geestverwant Gerhard Schröder als kanselier heeft doorgevoerd. Weliswaar zei Hollande niet met zoveel woorden dat hij diens voorbeeld zou volgen (Schröders nu alom geprezen ingrepen hebben hem in 2005 wel zijn herverkiezing gekost). Maar Hollande erkende dat Duitsland zijn sterke positie nu dankt aan die pijnlijke ingrepen die Schröder destijds heeft durven doen.

Voor een herstel van de Frans-Duitse motor in Europa is meer nodig dan dat Frankrijk ontwaakt uit zijn lethargie, en de maatregelen neemt die nodig zijn om de concurrentiekracht van de eigen economie te verbeteren. Ook Duitsland zal zijn opstelling moeten veranderen. De Europese grootmacht zal meer verantwoordelijkheid moeten nemen voor de economische en sociale crisis die steeds schrijnender wordt in vooral zuidelijke eurolanden.

Voor de Duitse bondsdagverkiezingen van 22 september zal het daar naar alle waarschijnlijkheid niet van komen. Maar als Merkel zoals nu algemeen wordt verwacht straks opnieuw bondskanselier kan worden, heeft ze een enorm politiek kapitaal. In eigen land, dankzij haar persoonlijke populariteit. En in het buitenland, dankzij de goodwill waar Duitsland blijkens de BBC-peiling nog altijd op kan rekenen.

Hoe ze dat kapitaal gaat besteden is van levensbelang voor de toekomst van de Europese Unie. Zal ze ervoor kiezen, mogelijk in een coalitie met de sociaal-democraten en in samenwerking met de socialistische Franse president, om Duitsland meer te laten betalen voor solidariteit en herstel binnen de EU? Ze heeft in haar politieke loopbaan eerder grote wendingen gemaakt.