Wie blijft vluchten hoeft geen verklaring te geven

Het gebeurt niet vaak dat Peru en Colombia centraal staan in het nieuws in Canada. Toch waren deze week vele Canadese ogen gericht op de Andesregio. Niet wegens een mijnbouwakkoord dat premier Stephen Harper sloot bij zijn bezoek aan de Peruaanse hoofdstad Lima. Maar omdat Harper, na dagen van ontwijkende manoeuvres, in Zuid-Amerika eindelijk zijn stilte doorbrak over een groeiend politiek schandaal in Ottawa.

„Uiteraard spijt het me zeer dat dit is gebeurd”, zei Harper tijdens een persconferentie aan de zijde van president Ollanta Humala van Peru. Harper doelde op de onthulling dat zijn stafchef heimelijk 90.000 dollar had betaald aan een senator van zijn eigen Conservatieve Partij, zodat die senator onterecht gedeclareerde onkosten kon terugbetalen. „Het spijt me, ik ben gefrustreerd, ik ben er erg boos om”, aldus de premier na het ontslag van de stafchef, die hij aanvankelijk steunde.

Het hoge woord was eruit, al is nog onduidelijk of Stephen Harper echt niet van de transactie afwist, zoals hij zegt. Maar het is wellicht typerend dat hij naar een ander werelddeel uitweek alvorens verantwoording af te leggen. Want daar houdt hij niet van.

Hoewel Harper ruim zeven jaar geleden aan de macht kwam met een belofte om schoon schip te maken in de Canadese politiek, wordt hij in toenemende mate bekritiseerd om zijn autocratische, weinig transparante regeerstijl.

Hoe anders is dat in buurland de Verenigde Staten, observeerde het Canadese televisienieuws deze week. Daar krijgt president Barack Obama nauwelijks de kans om kritiek en schandalen die op hem afkomen te ontlopen. Obama probeert dat ook in mindere mate, is de inschatting van de Canadese omroep CBC. Of het nu gaat om de belastingdienst die conservatieve groepen extra grondig heeft onderzocht, of om het omstreden gebruik van onbemande drones tegen buitenlandse terreurverdachten: Obama kan er niet onderuit, hij moet er telkens op zijn minst iets over zeggen.

„De politieke tegenstanders van Obama zijn het niet eens met zijn antwoorden, maar het lijdt geen twijfel dat hij vaak en op een substantiële manier op vragen ingaat”, zei Neil Macdonald, de correspondent van de CBC in Washington. Sinds Obama in 2009 aantrad, heeft hij al 84 persconferenties gegeven, 110 korte vraag- en antwoordsessies met journalisten gehouden, en 700 interviews gegeven, rekende Macdonald op televisie voor. Dit in contrast met Canada’s Stephen Harper, die zich nauwelijks beschikbaar stelt aan de media. „Verantwoordelijkheid heeft een geheel andere definitie hier in de Verenigde Staten.”

Maar hoewel Harper in de ogen van veel Canadezen schamel afsteekt bij Obama, is er toch een lichtpunt voor de premier. Hij maakt het in elk geval lang niet zo bont als de omstreden burgemeester van Toronto, Rob Ford. Ford probeerde de hele week weg te lopen voor beschuldigingen dat hij crack heeft gebruikt, tijdens een incident dat door een drugsdealer met een smartphone zou zijn gefilmd. Zowel de krant Toronto Star als de website Gawker hebben de beelden gezien.

Ford, een botte conservatief die wordt verguisd door progressieven in de grootste stad van Canada, noemde de beschuldiging ‘onzin’ maar ging er verder niet op in. Niet dat journalisten hem niet belaagden. Deze week werd hij onder meer belaagd toen hij koffie ging halen bij een tankstation. Publicitair gezien onhandig voor Ford, want de keten heet ‘On the Run’. En verantwoording? Die gaf de burgemeester niet.

Ford is zijn politieke leven niet meer zeker. Maar vast staat dat zijn ‘On the Run’ strategie in de VS niet door de beugel zou kunnen. Was het niet oud-president Clinton die over zijn gebruik van marihuana op zijn minst losliet dat hij niet had geïnhaleerd?