Verfijnde esthetiek mag weer in Cannes

Dit weekeinde worden de prijswinnaars op het filmfestival van Cannes bekend. Favoriet is Le Passé. Van Warmendams Borgman zit in de middenmoot.

Cast members Lea Seydoux (L) and Adele Exarchopoulos pose during a photocall for the film "La Vie D'Adele" at the 66th Cannes Film Festival in Cannes May 23, 2013. REUTERS/Eric Gaillard (FRANCE - Tags: ENTERTAINMENT) REUTERS

Het verschil tussen Oscars en Cannes? Geen campagne godzijdank, zei juryvoorzitter Steven Spielberg vorig week. Met de films van Jim Jarmusch en Roman Polanski nog voor de boeg, komt het straks aan op negen prominente regisseurs en acteurs in een kamertje. Wat zijn de kanshebbers en de grote trends van de 66ste editie van Cannes?

De buzz, het gezoem bij de pers in Cannes, voorspelt veel winnende titels goed, maar er zitten altijd een paar verrassingen tussen. De belangrijkste prijzen zijn de Gouden Palm, de Grand Prix, de juryprijs, beste regie, acteur, actrice en script. De jury smeert die breed uit, wat de uitslag tot een schuifpuzzel maakt. Wint Behind the Candelabra de acteerprijs, dan niet de juryprijs. Of soms juist wel, als de jury zijn waardering uit met twee kleine prijsjes in plaats van één grote. De jury wil eveneens een mix van grote namen en nieuwkomers of nationaliteiten.

Van een verrassing moet de Nederlandse inzending Borgman van Alex van Warmerdam het hebben. De film heeft zich comfortabel genesteld in de middenmoot van de competitie, wordt positief beoordeeld en redelijk veel besproken met 1.297 tweets, hetzelfde volume als festivalfavorieten Le Passé en La Grande Bellazza. Maar heeft Van Warmerdam ook een kampioen in de jury? Mogelijk de dwarse regisseur Lynn Ramsay (We Need To Talk About Kevin), stel ik me voor. En dan kan er een prijs uitrollen, of het wordt als Anouk op het Songfestival: goed dat je meedeed.

De 66ste competitie van Cannes is er één zonder grote uitschieters. Een wat langere trend zet serieus door: uitgebeend, sereen of semidocumentair is uit, gepolijst en kunstmatig is in. De Spartaanse trend die medio jaren negentig werd ingezet door Dogma ’95, Haneke en de gebroeders Dardenne, maakt plaats voor verfijnde esthetiek, kunstzinnige montage, nadrukkelijke filmmuziek en een vloeiende camera. Less is a bore: na Antonioni is het weer tijd voor Fellini.

Alleen om die reden zou Paolo Sorrentino een Gouden Palm verdienen voor zijn verrukkelijke ode aan Rome, de kunst en de Italiaanse inertie, Le Grande Bellezza. Diens eerder portret van Andreotti, Il Divo (2008), noemden verschillende filmmakers hun stilistische ‘bevrijding’: mooi mag weer.

Paolo Sorrentino is een topfavoriet, maar de schoonheid van zijn film verrukte zonder diep te ontroeren. Om die reden komt het hyperemotionele La Vie d’Adèle – chapitre 1 & 2 in beeld voor een Gouden Palm: een film die twee lesbische geliefden zo dicht op de huid zit, dat je bijna voelt wat zij voelen. Drie uur zonder verveling: een monument voor het talent van Abdellatif Kechiche en zijn actrices.

Seks is in, geweld is uit: de tolerantie voor pijn en leed lijkt af te nemen in Cannes. Only God Forgives van Nicolas Winding Refn, met al zijn amputaties en martelpartijen, viel maar matig in de smaak. En Heli, een hopeloze meditatie op de Mexicaanse geweldscyclus, werd neergesabeld vanwege een brandend penisje. Hoe kan je een gezellige film maken in een land waar dit jaar al 3.000 doden vielen in de idioot wrede drugsoorlogen, vroeg regisseur Amat Escalante zich na afloop af.

Een film die nauwelijks met lege handen naar huis kan gaan, is Le Passé van Asghar Farhadi, een film die misschien iets te uit- en doorgekookt is.

Regie, scenario, actrice? De gebroeders Coen doen mee voor de prijzen met Inside Llewyn Davis, over de folkscene in New York vlak voor Bob Dylan, maar die is binnen hun eigen oeuvre geen hoogvlieger. De jury zou kunnen denken dat de broers een prijs niet echt nodig hebben.

Roadmovie Nebraska charmeert, hoewel Alexander Payne (The Descendants) netjes tussen de genrelijntjes blijft. Bruce Dern als drankzuchtig grommende opa zet wel iets fraais neer: een serieuze concurrent voor Michael Douglas voor de acteerprijs. Van de Aziatische deelnemers doet het maatschappijkritische en gewelddadige A Touch of Sin van Jian Zheking mee, alsmede het sympathieke Like Father, Like Son van de Japanner Koreeda, waar een workaholic door een babyverwisseling doorkrijgt hoezeer hij als vader faalde. Maar niet voor de Gouden Palm.

In een vlak veld zonder grote favorieten waar je mond van openvalt (aldus jurylid Ang Lee) is het een kwestie van argumenteren en schuiven.