Staalindustrie ziet nog geen herstel in Europa

Grote verliezen voor Tata Steel en ArcelorMittal in het eerste kwartaal. Sluitingen van fabrieken zijn niet uitgesloten.

Aanpassen aan nieuwe omstandigheden kost vaak tijd en doet meestal pijn. Daar weten staalbedrijven alles van. Deze week maakte Tata Steel, eigenaar van het voormalige Hoogovens in IJmuiden, de resultaten bekend over het afgelopen kwartaal. Het bedrijf maakte een verlies van 900 miljoen euro, onder meer veroorzaakt door de nieuwe economische realiteit in Europa, namelijk die van een lange recessie. In hetzelfde kwartaal van vorig jaar maakte het bedrijf nog een winst van 60 miljoen euro.

De bouw ligt stil. De Europese autoverkopen zijn ingestort. Dat is funest voor de staalindustrie, die deze twee sectoren als belangrijkste afzetmarkt heeft. En dus hebben de grote staalconcerns de afgelopen periodes flink afgeschreven op hun Europese activiteiten. Zo schreef het grootste bedrijf, ArcelorMittal, vorig jaar in het laatste kwartaal 4,3 miljard dollar (3,3 miljard euro) af op de Europese activiteiten. Over het eerste kwartaal van dit jaar leed ArcelorMittal een verlies van 264 miljoen euro. Tata Steel maakte begin mei een afschrijving bekend van 1,2 miljard euro op de Europese activiteiten.

Het bedrijf verwacht niet dat het snel beter zal worden in Europa. Volgens Tata Steel is de vraag naar staal op dit moment 30 procent lager dan voor het uitbreken van de financiële crisis in 2008. Omdat de bedrijven niet verwachten dat in Europa de vraag naar staal zal terugkeren naar de niveaus van voor de crisis, is inkrimpen waarschijnlijk de enige oplossing. Zo kondigde ArcelorMittal eind vorig jaar aan de activiteiten in het Belgische Luik te willen verkleinen. Vervolgens kreeg het bedrijf ruzie met de Franse overheid over plannen om twee fabrieken in Noord-Frankrijk te sluiten.

De Franse overheid probeert zo veel mogelijk werkgelegenheid te beschermen, terwijl de staalbedrijven met overcapaciteit kampen en mensen willen ontslaan. Volgens gegevens van de Amerikaanse Citibank kampt de Europese staalindustrie met een overcapaciteit van zo’n 50 miljoen ton. Het is hetzelfde probleem waarmee ook de Europese auto-industrie kampt. Maar in veel Europese landen proberen overheden ook die industrie te beschermen tegen sluitingen en massaontslagen, in de hoop dat de vraag weer zal aantrekken.

Tata Steel-topman Koushik Chatterjee toonde zich deze week bezorgd over de situatie op de Europese markt. Europa is met een omzet van 3,42 miljoen ton staal het afgelopen kwartaal nog steeds de grootste markt voor Tata Steel. Ter vergelijking: in thuisland India zette het bedrijf 2,28 miljoen ton staal om in die periode. Chatterjee wilde niets zeggen over mogelijke sluitingen van fabrieken in Groot-Brittannië om de overcapaciteit tegen te gaan. Wel maakte hij bij de presentatie van de cijfers duidelijk dat er nog „niks is besloten” en dat ook „niks kan worden uitgesloten”.

Maar voor groei kijken de meeste staal- en autofabrikanten naar het Verre Oosten. China, daar moet de groei vandaan komen. Het land consumeert het meeste metaal ter wereld. Het Indiase concern verwacht daar voor zowel dit jaar als 2014 een groei van rond de 8 procent, maakte het bedrijf bekend bij de presentatie van de kwartaalcijfers. Het zijn mooie prognoses in vergelijking met de groeiverwachtingen in de rest van de wereld, maar het is een lagere groeiverwachting dan waar eerder van uit werd gegaan.

Tata gaat wereldwijd uit van een licht stijgende vraag naar staal van 2,9 procent dit jaar tot 3,2 procent volgend jaar. Ondanks het verlies werden de resultaten van Tata Steel goed ontvangen. Analisten hadden nog mindere resultaten verwacht. Het staalbedrijf wist de lagere omzet enigszins op te vangen door kostenbesparende maatregelen en de gedaalde prijs van grondstoffen voor staal.