Daar heb je oom René, hij denkt dat hij is

René Gude is sinds deze week de nieuwe Denker Des Vaderlands en probeert de komende twee jaar méé te denken, met alles en iedereen. „Als daardoor chaos uitbreekt, stappen we direct weer van dat idee af.”

amsterdam rene gude denker des vaderlands voor hollands dagboek foto rien zilvold

Vrijdag 17 mei

Twitter heeft het breaking news dat ik de nieuwe Denker des Vaderlands (DDV) ben, gemarkeerd als toptweet. Op de foto bij het artikel over mij in Trouw steek ik schielijk een sigaretje op. De eerste reactie op de website van de krant is dan ook van een anti-roker: een beetje dimmen Gude. Dat valt mee, hij had ook ‘Scheer je weg!’ kunnen zeggen.

Met een fraaie taxi naar DWDD. Wielrenner Michael Boogerd komt praten over zijn valpartij in het grote dopingschandaal. Het publiek merkt dat Michael geen hulp nodig heeft om zich te schamen en is mild. Dominee Gremdaat houdt een preekje over het schuldgevoel van Michael Boogerd als onweerlegbaar bewijs van zijn verantwoordelijkheidsgevoel. Als kersverse DDV probeer ik een deel van Michaels faux pas naar me toe te halen. Ik kom aardig uit mijn woorden maar wat ik had moeten zeggen was dit: ‘Iedereen die de wielersport wil redden is probleemeigenaar. Nemen liefhebbers genoegen met lagere records of kortere etappes? Zouden ploegleiders en sponsors willen bedenken dat ze in een machtspositie ten opzichte van hun medewerkers staan? En Ali B, wil je een schaamterap voor ons allemaal maken?’ Dit alles had de DDV krachtig naar de finish willen fietsen, maar hij raakte halverwege buiten adem. Matthijs was streng, maar aardig voor Michael Boogerd en hij maakte het de Denker des Vaderlands niet te moeilijk.

Zaterdag

In de Tros Nieuwsshow liet wildplukker Edwin Florès iedereen in de studio dennennaaldensiroop in homeopathische verdunning drinken. Tegen prikkelbaarheid, doceerde hij in de geest van Paracelsus, de man van het idee dat je het gelijke met het gelijke moet bestrijden. Ik vertel dat ik als DDV een poosje wil gaan meedenken met de natie. „Dus even niet tegendenken?”, mijmert presentator Mieke van der Weij, „dat kan ….” Ze doelt op Hans Achterhuis, die als eerste DDV in debatten graag tegen heersende opinies indacht, en onzeker maakte wat zeker leek. Wat ik wil is gewoon een tijdje méédenken, met alles en iedereen. Als daardoor chaos uitbreekt, stappen we direct weer van dat idee af. „Ook meedenken met Geert Wilders?”, wil mede-presentator Peter de Bie weten. Zeker, Geert heeft bij Frits Bolkestein opgepikt dat iedere liberaal Jeremy Bentham zou moeten kennen, de vader van het utilisme: het grootst mogelijke geluk voor het grootste aantal mensen. Dat wil ik ook. En Geert is voor een multiculturele Internationale: multiculturaliteit is prima, alleen niet in één land. Maar daar is mogelijk nog over te praten. Zijn idee voor een westerse canon is briljant en hij is tegen geweld. Aanknopingspunten genoeg.

Na afloop in heerlijke taxi van Hilversum naar Amsterdam, om met zoons Jink en Tibo naar de kapper te gaan. Zij steunen mijn ijdele strapatsen. De Generatie Genereus.

Zondag

‘Geestschrijver’ is de eretitel voor Wilma de Rek. Zij is schrijver van het boek Stand-up Filosoof. Ik ben een kletskont, zij is schrijver. Wilma is mijn tweede been, zonder haar geen standpunten. Derde druk inmiddels. De opbrengsten gaan naar de Internationale School voor Wijsbegeerte, home of the DDV.

Paul van Capelleveen van de Koninklijke Bibliotheek heeft onder het hoofdje ‘moderne denkers’ een lemma over mij gemaakt. Een verpletterende eer. Na de Library of Congres is de KB de grootste bibliotheek ter wereld. Mijn eigen schrijverij is veel te barok, maar inhoudelijk valt het hier en daar gelukkig mee.

Astrid de Jong van het radioprogramma Astrid is lief vertelt dat het meedenken haar maar niet loslaat. Hou het vast, stelde ik voor. De kans op persoonlijke roem en eer is niet zo bijzonder groot onder meedenkers, maar het is zo godvergeten leuk om te doen. Of ik daarover nog iets in de uitzending wilde zeggen, vraagt zij, maar ik sta op het punt een lied aan te heffen voor mijn jarige broer Eric. Hij wordt 60.

Maandag

Het familiefeest voor Eric wordt vandaag in mineur voortgezet: wij moeten iets met vader Kees. Hij heeft Alzheimer en wordt geplaagd door levenslust en doodsdrift tegelijk. Met de vier broers en hun dames bespreken we hoe wij ons als mantelzorgers het best kunnen opstellen. Iedereen vreesde dat wij ‘in vele tongen’ zouden spreken op deze mooie Pinksterdag, maar mijn vrouw Babs is voorzitter dus wij kunnen als kikkers met geen mogelijkheid uit de emmer. Mijn hemel, wat is zij goed. Terwijl ik pas de derde in rij ben, probeer ik toch de Denker Familias te zijn. De om ons heen dartelende neefjes en nichtjes zien het mild aan: Daar heb je oom René weer, let maar niet op hem, hij denkt dat hij is. De Genereuze Generatie.

Dinsdag

Eerst Henk Steenhuis aan de lijn voor eerste wekelijkse columnpje in Trouw. ‘Het gaat de nieuwe DDV om Goedlopende Betrekkingen met de dingen, met elkaar en met onszelf,’ doceer ik en ben tevreden. Hij stelt voor het te houden bij ‘Hoe houden we het met de dingen etc. uit’. Ook hij denkt mee, het is begonnen.

Moon Saris van de Landelijke Vereniging van Geamputeerden vraagt of ik een standpunt voor eenbenigen wil innemen. Met 3,5 miljoen anderen heb ik met plezier DooM – Dungeons of Hell gespeeld en ik suggereer haar dat de subtitel ‘Flying Bodyparts’ misschien iets voor de Vereniging zou zijn. Ik word lid, en dan belt Marc van Dijk voor het laatste ‘Filosofisch Elftal’, de rubriek in Trouw waarin denkers een actuele kwestie analyseren. Hans Achterhuis neemt mijn plaats in het elftal over. Continuïteit, prachtig.

Woensdag

Laura van Dolron heeft mij en andere gasten uitgenodigd bij het Nationale Toneel voor een van haar Utopische avonden in Theater aan het Spui. „Wat is nodig?”, vraagt ze ons. Jan Jaap van der Wal improviseert dat we ‘elkaars rug hebben’ (I’ve got your back). Pieter Hilhorst en zijn dochter Sacha leggen elkaar vriendelijke woorden in de mond. Laura van Dolron en Sjaan Duinhoven vatten na de pauze de avond theatraal en muzikaal samen: de tegenpool van cynisme is grootmoedigheid. Onvoorstelbare dames. Zij zeuren nooit, ze weten niet eens wat dat is. De Generatie Genereus.

Donderdag

Hartsvriend Arjan Postma heeft koffie bij zich als hij binnenstapt. Wat moet ik weten over LA, the City of Angels, vraag ik hem. Ik vlieg daar volgende week heen met cultuurfilosoof Peter Sloterdijk, Henker des Vaterlandes in Duitsland. Als hij lezingen houdt voor Californische studenten ga ik het Ladies Programme doen.

’s Avonds het uur U, de officiële overdracht van de DDV-titel van Hans Achterhuis aan mij. Hij is van het ‘Ken uzelf’, ik ben van het ‘Ons kent Ons’. Hans houdt vast aan Albert Camus’ principe van tegenspraak: ik kom in opstand, dus wij zijn. Dat kan de tijdgeest nodig hebben, maar ik houd vast aan Aristoteles’ principe van non-contradictie: tegenstrijdigheden zijn er altijd, maar tegenspraak voegen wij er zelf aan toe. Misverstanden zijn vermijdbaar. Tijdens de balkonscène op het Domplein helpt Hans de nieuwe DDV en fluistert: „Wuiven!” Dan komt de welgemeende kus.