Brieven

Verdonkeremaand

Professor Katan legt in zijn column van zaterdag 18 mei j.l. de vinger op de zere plek: onderzoek dat wel is gedaan maar om één of andere reden niet gepubliceerd wordt. Vaak komt dit door de uitkomsten, die teleurstellend zijn voor de onderzoeker(s) en/of de geldschieter, maar soms ligt de oorzaak ook in de geringe interesse van tijdschriften om ze te publiceren. De scheefgroei van gepubliceerde positieve uitkomsten en ongepubliceerde neutrale of negatieve uitkomsten leidt – zoals Katan terecht schrijft – tot een overmaat aan onderzoeksresultaten met een positieve uitkomst: de zogeheten publication bias.

Wat Katan niet vermeldt, is dat dit inmiddels grotendeels is ondervangen door registratie van biomedisch onderzoek. De belangrijke medische tijdschriften vereisen sinds 2005 deze registratie als het gaat om onderzoek met mensen, voordat ze een aangeboden artikel in beoordeling nemen. Een bekend voorbeeld van registratie is Clinicaltrials.gov van de Amerikaanse overheid. Deze registry vereist te gelegener tijd rapportage van de resultaten van elk geregistreerd onderzoek. Dit hoeft niet noodzakelijkerwijs direct in een officiële tijdschriftpublicatie, maar in ieder geval in de vorm van een samenvatting van minder dan 500 woorden. Op deze wijze ontstaat transparantie en kan vertekening van onderzoeksresultaten voorkomen worden. Aangemeld, maar niet gerapporteerd onderzoek komt dan boven water.

Prof.dr. F.W.A. Verheugt

Amsterdam

Naschrift Martijn Katan:

Inderdaad, die registers hebben hun nut. Maar tegen het verdonkeremanen van uitkomsten kunnen ze bij gebrek aan sancties niets doen, dus dat gaat gewoon door.

Fringlish

In het wetenschapskatern van 18 mei probeert Margriet van der Heijden een serieuze discussie van het talenprobleem in de wereld te ontkrachten met een grap. Bye bye langue Française. Moeten we elkaar dan liever begroeten met ‘Hoe doen jij doen’?

De aarzeling van de Fransen is begrijpelijk. Onze grootste na tuurkundige, Christiaan Huygens, publiceerde grote studies in het Frans. Dat is dan wel een tijd geleden, maar toen ik aan de universiteit verkeerde was het nog heel normaal dat artikelen in het Frans, Duits of Engels waren gesteld. In het Russisch verscheen zoveel origineel werk, dat de Amerikanen hele tijdschriften lieten vertalen.

Dat het Engels nu is gaan overheersen komt niet doordat het zo geschikt is. De taaljournalist Gaston Dorren noemt Engels als taal voor de hele wereld een beroerde keus: excentrieke grammatica, puinhoop van een spelling, een ondoenlijke uitspraak. Daar komt nog bij: de onvoorspelbaarheid van de klemtoon, de chaotische veelheid van betekenissen per woord, en te veel slecht onderscheidbare korte woorden.

Nee, aan zijn voortreffelijke eigenschappen heeft het Engels zijn huidige status in de wereld niet te danken. Het is duidelijk het politieke overwicht van Amerika waarop dat stoelt. En dat is geen stabiele, permanente factor. Ik heb in mijn korte mensenleventje al meegemaakt: de val van Duitsland als grootmacht, het wegkwijnen van het Brits imperium, het rijzen van Amerika tot de wereldhegemonie, en nu de opkomst van landen als China, India, Brazilië.

Je kunt het taalprobleem niet inperken tot het wereldje van de wetenschappers. Als het Engels voertaal wordt op de universiteit, waar stopt dat? In Nederland zie je dat er middelbare scholen zijn die lessen voltijds in het Engels invoeren, niet alleen voor het vak Engelse taal. En ja, ook basisscholen zijn er mee bezig. In 2008 waren er al meer dan honderd met Engels in de kleuterklas.

Het is ongewenst dat één land de culturele dominantie in de wereld bezit, en daarmee ook zijn politiek invloed consolideert, en er de economische vruchten van plukt. Juist in de academische wereld mag je een begin verwachten van een discussie waar ratio hoger geschat wordt dan macht of traditie.

Dr. Rob Vetter

Gepensioneerd docent materiaalkunde TU Delft