Artsen weten wel wat vrouwen slikken, maar zijzelf vaak niet

Geneeskunde Geen pil is zo populair als dé pil. Een op de drie vrouwen tussen de 15 en 49 jaar gebruikt hem. Bij de keuze voor het merk spelen mythes een rol.

Sheila Kamerman

Bijna zestig procent van de Nederlandse meisjes is aan de pil als ze voor het eerst seks heeft. De pil is verreweg het meest gebruikte anticonceptiemiddel, blijkt uit Seksuele gezondheid in Nederland 2011 van Rutgers WPF, kenniscentrum seksualiteit.

Dus is de onrust groot als er iets mee lijkt te zijn. Hoe gevaarlijk is die pil eigenlijk die we slikken, vragen veel vrouwen zich af na alle verhalen over trombose. Op internet wemelt het op verschillende fora van de angstige vragen. Vrouwen vertelden van bijwerkingen en anderen gingen zich opeens afvragen welke kwalen aan de pil waren toe te schrijven.

Die ophef is zo gek nog niet. Medici weten wel wat vrouwen slikken. Vrouwen zelf weten dat vaak niet. Althans niet precies. Lang niet iedereen spelt de gebruiksaanwijzing van begin tot eind. En nog minder vrouwen informeren zich uitvoerig over het soort anticonceptie dat ze zullen gebruiken.

Voor anticonceptie gaan vrouwen meestal naar de huisarts, zegt Ineke van der Vlugt, programmacoördinator anticonceptie Rutgers WPF. “Maar die heeft te weinig tijd om het hele scala aan anticonceptiemiddelen voor te leggen en de voordelen en nadelen af te wegen.” De meeste vrouwen vragen de pil en ze krijgen hem. De pil is er al sinds 1961. “Die is het meest bekend en het meest vertrouwd.”

Alleen bij vrouwen boven de veertig komt sterilisatie van de vrouw of haar partner vaker voor (samen 20 procent) dan pilgebruik (18 procent). Mannen laten zich twee keer zo vaak steriliseren als vrouwen. Een spiraaltje wordt door 10 procent van de vrouwen boven de veertig gebruikt en condooms door 6 procent.

Ineke van der Vlugt: “Vrouwen zouden zich eerst via betrouwbare websites goed moeten verdiepen in de voor- en nadelen van de verschillende anticonceptiemethoden voordat ze de huisarts bezoeken. Niet iedereen doet dat. Zeker jonge meisjes vaak niet.”

Uit het onderzoek Seks onder je 25ste uit 2012 van Rutgers WPF en SANL blijkt dat de meeste (jonge) meisjes voor de pil kiezen omdat je die niet voelt en er niet aan hoeft te denken tijdens de seks. Ze vinden het de veiligste bescherming tegen zwangerschap. Een kwart geeft aan dat de huisarts de pil aanraadde. 15 procent heeft nog een andere reden: ze willen hun menstruatie reguleren, menstruatiepijn of acne tegengaan of ze zeggen ‘dat iedereen die nu eenmaal gebruikt.’

Het merk pil dat wordt gekozen, is onderhevig aan mode. Vooral jonge pilgebruikers wisselen via sociale media ervaringen uit over verschillende merken, zegt Ineke van der Vlugt. “Ze bespreken de bijwerkingen, hoe een bepaald merk bevalt.”

Sommige pilfabrikanten lanceerden indertijd een stevige campagne om hun medicijn in de markt te zetten. Ook dat kan invloed hebben, denkt Van der Vlugt, al is geen onderzoek gedaan naar het effect van de adviezen op de keuze en het gebruik. En, zegt Van der Vlugt, uiteindelijk is het wel de huisarts die de pil voorschrijft, waarbij hij of zij eventuele contra-indicaties mee weegt.

De Diane 35 pil bijvoorbeeld werkt als anticonceptiemiddel maar is officieel een middel tegen acne en lichte overbeharing. De pil wordt ook als zodanig voorgeschreven, maar dat verklaart niet het relatief hoge aantal gebruiksters – 160.000. Zo veel vrouwen hebben geen last van ernstige acne of overbeharing.

Op internet vertellen meisjes dat de Diane kan worden gebruikt om de ouders om de tuin te leiden: je zegt dat je een pil slikt tegen puistjes, maar tegelijkertijd ben je beschermd tegen zwangerschap. Ineke van der Vlugt kan zich dat voorstellen: “Als ouders niet willen dat je seksueel actief bent maar je bent het wel, dan moet je inventief zijn.”

Over de Yasminpil wordt op internet verteld dat je ervan afvalt. Dat klopt ook wel een beetje: de actieve ingrediënten hebben de werking van een plaspil. Je gaat er meer van plassen. Wel 300 milliliter per dag. Je valt af, maar na twee weken heeft de fysiologie dat gecorrigeerd, ben je meer gaan drinken en is dat gewicht er weer bij. Inmiddels mag de fabrikant het gewichtsverlies niet meer promoten.

Toch wordt op fora de mythe in stand gehouden. Op het Viva-forum staat een discussie van eind vorig jaar die begint met ‘een maand aan de pil Yasmin, 7 kilo kwijt!’. Met de vraag of dat normaal is. ‘Als dat zo doorgaat zou ik zeker even naar de huisarts om te kijken of het normaal is.’ Reageert gemini2011. Die discussie duikt snel op voor wie googelt met de zoekwoorden ‘yasmin gewichtsverlies’.

Religie heeft sterke invloed op het pilgebruik en het gebruik van anticonceptie, blijkt uit Seks onder je 25ste. Veel meer dan opleiding of etniciteit. Van de niet-gelovige meisjes gebruikte 8 procent niets tijdens de eerste keer seks. 62 procent gebruikte de pil. Van de islamitische meisjes gebruikte 38 procent niets bij de eerste keer en 26 procent de pil. De streng christelijke meisjes zaten daar zo’n beetje tussenin.

Ondanks de onrust zijn veel vrouwen tevreden over de pil. Het succes heeft twee mogelijke oorzaken, zegt Van der Vlugt. “Of vrouwen zijn gewoon tevreden over de pil. Of de alternatieven zijn onbekend.”