Pas op, een vies zaakje

David Rees: How to Sharpen Pencils. Melville House Publishing, 218 blz. € 16,-****

Tot nu toe heeft u zonder aandacht potloden geslepen. Hup, een greep naar het zakmes of de slijper en de klus is geklaard. Jammer, want slijpen is een ambacht dat focus, kennis, handvaardigheid, technisch inzicht en lichamelijk welzijn vereist. Want aan het potlood kleeft ‘the air of the authentic’, zoals Walter Benjamin het noemde: elke punt is weer anders.

Er valt in dit opzicht veel te leren van de Amerikaanse oud-cartoonist David Rees. Hij deelt zijn kennis met ons in zijn How to Sharpen Pencils, geprezen in The New Yorker en onlangs ook, na de Duitse vertaling, in de Frankfurter Allgemeine Zeitung.

Alles begint met een breed schort, want ‘pencil sharpening is a dirty business. Schaf het beste gereedschap aan: van de scherpste huis-, tuin en keukenmessen tot een assortiment mechanische slijpers. Leg binnen handbereik tandenstokers klaar, net als schuurpapier, beschermende bril en stofmasker, for those with life-threatening allergies to pencils.

Het proces vereist een warming-up, die de auteur gemakshalve toelicht met fotografische zelfportretten, want ‘Sharpening a pencil is no different from weightlifting, bungee jumping, or bull riding’. Rees’ boek wordt ingewikkelder bij het toepassen van de mechanische slijper. Potlood en machine dienen gestabiliseerd te worden, de schacht van het potlood mag onder geen beding beschadigd raken door het grijpcylindertje in de buik van de slijper. Toch heeft de punt de hoogste prioriteit, want ‘clients are aficionados of extreme pencil-pointing, they usually insist on maximum graphite exposure’.

Rees is natuurlijk gefocust op innovatie. Hij beproefde de natuurlijke kracht van een waterval in Jamaica omdat tot nu toe niemand zijn ambacht daarmee associeerde. En nu is die plek ‘one of the ,,holy grails’’ of novelty sharpening techniques’. Zorg wel dat het schraapsel in uw hand belandt, en niet in het water. En als alternatief kunt u het potlood ook wel eens in de verticale stand houden.

Het laatste van de achttien diepgravende, met foto’s en werktekeningen geïllustreerde hoofdstukken gaat over de psyche van de scherpslijper: over tegenslagen, doorzettingsvermogen en meditatie: ‘Mijd koffie, de klanken van de contrabas en oude mensen’[...] ‘Zet uw bewustzijn opzij en zie hoe uw hoofd overstroomt van geduld, tevredenheid en oeverloos vertrouwen in uw kunnen.’

Het fraaie, typografisch klassiek vormgegeven How to Sharpen Pencils is dus een must voor een ieder die het cultiveren na aan het hart ligt. Mocht u desondanks twijfelen aan Rees’ ernst, inzet of vakmanschap lees de dankbrieven van landgenoten als actrice Amy Sedaris en schrijver John Hodgman. Zij ontvingen per post een Rees-potlood in beschermende plastic hoes: I gave an artisanally pencil to my wife as a wedding present. The gesture touched her very deeply.