Orgelmuziek voor discokikkers

Orgelbouwers hebben het dansorgel gereanimeerd Mechanische orgelgeluiden zijn rock-‘n-roll geworden Vlaamse dj’s van Decap Beat Machine sluiten het dansorgel aan op hun iPad

Decap; Decap Beat Machine; Herentals; dj's; fabriek; orgel

De barokke façade van acht bij drie meter vult een volledige wand van de fabriekshal in Herentals, bij Antwerpen. Groene en rode discolampen lichten een onbemande band op: twee blinkende accordeons, twee xylofoons, een vleugel en een drumstel. Er zitten 250 orgelpijpen in verwerkt. De meeste Decap-orgels hebben er al gauw duizend. Maar dit is een relatief licht reisorgel, hiermee wordt weer opgetreden. Want het Vlaamse orgel is terug op de dansvloer.

Dankzij een dj-duo en de innovaties van de vierde generatie van de Decap-familie wordt het kitscherige muzikale erfgoed gereanimeerd tot een bombastische festivalact, zoals dit weekend als afsluiter van Spring Utrecht. Ofwel „orgelmuziek voor dub-rave-steppers en andere discokikkers”, zoals de dj’s van Decap Beat Machine het graag zeggen.

Het bedrijf Decap bestaat sinds 1895. Tony Decap kon zich er niet bij neerleggen dat het familiebedrijf enkel nog museale stukken zou kunnen restaureren. Als Decap weer het innovatieve bedrijf zou worden dat het ooit was, zou er weer een markt voor het dansorgel zijn. Ook al zagen orgelliefhebbers er niets in, toch ging Decap op zoek naar digitale toepassingen. De afgelopen jaren deed hij aanpassingen waardoor een orgel niet alleen is aan te sturen via de computer, maar waardoor ook de klank minder hoekig werd. Er kwam dynamiek in het geluid. „Let op, wat je nu ziet heeft nog het uiterlijk van het oude orgel, maar dat is het al lang niet meer.”

Het is niet de eerste keer dat het dansorgel uit zijn as herrijst. In de jaren twintig van de vorige eeuw was Decap het toonbeeld van de nieuwe tijd: innovatief en in staat om de laatste danssensaties in cafés en spiegelzalen te laten horen. De beste danscafés van Vlaanderen en het zuiden van Nederland hadden een mechanisch orkest tegen de wand staan. Maar de crisis en de jukebox maakten het dansorgel tot een duur en lomp ding.

Totdat het tussen 1960 en 1980 weer opbloeide, ditmaal niet als viering van moderne tijden, maar als bejaardenactiviteit. „De mensen die het kenden uit hun jeugd waren met pensioen”, zegt Tony Decap. „Busmaatschappijen organiseerden uitjes naar de dancings.” Hij heeft in zijn jeugd nog de draaiboeken gestanst die de nieuwste deuntjes uit het orgel lieten klinken.

Maar in de jaren tachtig stierf het orgel opnieuw. Decap: „De energiecrisis maakte het duur, maar ook de wet op de dronkenschap speelde een rol. De ouderen die in het weekend met eigen vervoer naar dancings gingen, konden geen pintje meer drinken en kwamen niet meer .” Ja, het orgel kan echt heel goed klinken, beamen dj’s Igor de Kok en Philip van de Gehuchte. En dat is eigenlijk jammer. Zij vonden dat houterige nou juist zo leuk. Ze kenden de dansorgels uit hun jeugd in de streek de Kempen, toen ze achter de vensters de bejaarden zagen dansen. Later kwamen ze op rommelmarkten platen met Decap-hits tegen. Om dat geluid goed te kunnen samplen zochten ze een werkend orgel en kwamen in de fabriek bij Tony terecht.

De Kok: „Juist het mechanische geluid geeft het voor ons rock-’n-roll. Maar we hebben ook heel veel aan Tony’s innovaties. Daardoor kunnen we aanslaggevoelige drums gebruiken of een toon laten vibreren. Dat hebben we nodig voor ons dancegeluid. Wat niet kan doen we met synthesizers, maar ook die worden aangedreven via hetzelfde algoritme als we hebben ontwikkeld voor de orgelpijpen.”

Met veel experimenteren, ombouwen en aanpassen, kreeg Decap Beat Machine gestalte. Decap gaat weer on the road. De twee producers, hun laptop en de videoshow worden onderdeel van het orgel. Ze jagen de nieuwste hits door de pijpen, volgens de traditie. De Kok: „We hebben een bewerking van ‘Get Lucky’ gemaakt, de hit van Daft Punk. Het blijft zoeken, want eigenlijk is dat nummer iets te funky. Je hebt bombast nodig om dat orgel echt goed tot zijn recht te laten komen.” Ze maken ook eigen, nieuwe nummers; de laatste dansbeats met een combinatie computersoftware, kitsch en de oude mechaniek.

Decap innoveert ondertussen verder samen met zijn broer. Hij heeft een bescheiden huiskamerversie van het orgel ontwikkeld, die is aan te sturen via de iPad. „Omdat het nu zoveel dynamischer klinkt, word je ook niet meer uitgelachen door je vrienden als je zegt dat je van Decap houdt. En het ziet er niet meer uit als een kermisattractie, we hebben ze in mooie crèmekleuren, zodat ook vrouwen het mooi vinden als meubel in huis.”

De instrumenten van Decap spelen een hoofdrol in H, an incident, op Spring Utrecht (24 en 25 mei). Meer informatie: http://nrch.nl/wp4