Het is óf bemoeienis óf fraude

De Tweede Kamer debatteerde gisteren urenlang over de fraude in de zorg Er is te weinig controle op declaraties Minister Schippers kondigde grootschalig onafhankelijk onderzoek aan

Nederland . Assen . 02-11-2004. Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Interieurs tijdens avonduren. Recover ruimte. Foto: Sake Elzinga

Redacteur zorg

Het gebeurt. De zorgverzekeraar die aan de vrouwelijke patiënt vraagt om foto’s aan te leveren van de schaamstreek. Is de beoogde schaamlipcorrectie wel medisch noodzakelijk? De arts oordeelt van wel, maar de zorgverzekeraar ziet daar graag wat nadere onderbouwing van. De PvdA-fractie stelde er Kamervragen over aan minister Schippers (Zorg, VVD). Vindt de bewindsvrouw dat patiënten deze informatie moeten aanleveren? Hoe kijkt de minister überhaupt aan tegen de „zwakke positie” van de patiënt ten opzichte van de „machtige verzekeraar”?

Vervelend, erkent Schippers, als de arts zegt dat iets vergoed wordt, maar de verzekeraar vindt van niet. Alleen de laatste gaat erover. Daar kunnen verzekerden dus beter vooraf informeren. Zorgverzekeraars moeten toetsen of een medische behandeling in het basispakket valt, de ziektekostenpolis die iedereen verplicht afsluit. Want een verzekeraar moet de rekening vergoeden en daarom kunnen oordelen of declaraties terecht worden ingediend. De foto’s van de schaamstreek gaan bij de zorgverzekeraar naar een geneeskundig adviseur, zegt Schippers. Met andere woorden, het beroepsgeheim wordt in haar ogen niet geschonden. Daarom ziet zij geen reden waarom de patiënt of haar behandelaar deze informatie niet zou kunnen verstrekken.

Het schriftelijke antwoord van Schippers kwam gisteren, op de dag zij acht uur lang vrijwel onafgebroken in de plenaire zaal van de Tweede Kamer debatteerde over fraude in de zorg. Samen met staatssecretaris Martin van Rijn (PvdA) en collega’s van Justitie (minister Opstelten, VVD) en Financiën (staatssecretaris Weekers, VVD). Centrale vraag: waarom controleren ziekenhuizen, zorgverzekeraars, verpleeginstellingen en toezichthouders niet beter de vergoedingen in de zorg? Wordt fraude wel hard genoeg aangepakt? Hebben we met de huidige manier van declareren niet een monster gecreëerd?

Het is een warboel

Om kort te gaan, aan de ene kant eisen Kamerleden minder macht voor zorgverzekeraars en minder inhoudelijke bemoeienis met de arts. Maar tegelijkertijd staat in het maatschappelijk debat over zorgfraude juist het gebrek aan financiële controle door met name zorgverzekeraars centraal. Zij moeten tenslotte namens de patiënten in de gaten houden dat ziekenhuizen en andere zorginstellingen goed werk afleveren en de boel niet flessen.

En juist hier is het een warboel, zei Otwin van Dijk (PvdA) gistermiddag. „Ziekenhuizen moeten veel inzichtelijker declareren, zodat verzekeraars die rekeningen beter kunnen controleren en de patiënten over de schouders van de zorgverzekeraar kunnen meekijken.” Renske Leijten van de SP tilde er vooral zwaar aan dat de minister pas een jaar na dato een gevoelige conceptrapportage over fraude in de zorg had gedeeld. Had dat niet eerder kunnen gebeuren? SGP-Kamerlid Kees van der Staaij benadrukte dat ‘fraude’ de lading niet goed dekt. „Er zijn financiële prikkels in het stelsel die niet goed staan.”

Dat is een terugkerend thema in de zorgsector. Minister Schippers benadrukte dat zij een systeem van ‘diagnosebehandelcombinaties’, factuureenheden die in 2005 werden geïntroduceerd, vlak na haar aantreden alweer afschafte omdat het te fraudegevoelig was. De 44.000 soorten medische behandelingen werden vervangen door 4.400 codes die de zaak moeten vereenvoudigen. Het nieuwe systeem zou minder fraudegevoelig zijn. „Dat is evident”. Maar kritiek hierop is weer dat het nieuwe declaratiesysteem een te ingewikkelde black box is geworden. Medici stoppen er informatie in, en aan de andere kant komt er een rekening met onbegrijpelijke coderingen uit. Ook voor artsen.

Declaratieproces ‘optimaliseren’

Dat er misbruik wordt gemaakt van dat systeem, bijvoorbeeld door gespecialiseerde bureautjes die ziekenhuizen adviseren dit declaratieproces te ‘optimaliseren’ – lees: zoveel mogelijk geld eruit te slepen, baart politici zorgen. Minister Schippers zegde toe hier nader naar te gaan kijken. Maar ze relativeerde ook dat ordening in de zorg een voortgaande evolutie is: als je vergoedingen per bed betaalt, krijgen ziekenhuizen meer bedden. Betaal je voor handelingen, dan krijg je meer handelingen. Et cetera.

Tot 2012 kostte het de verzekeraar geld als hij fraude opspoorde, zei minister Schippers. Zij introduceerde een nieuw vergoedingensysteem waardoor risico’s van de Rijksoverheid stapsgewijs naar zorgverzekeraars worden overgeheveld. Dat is nog niet klaar, maar de grootste ontmoediging van het melden van zorgfraude zou volgens de minister tot het verleden behoren. Haar belangrijkste toezegging aan het parlement: er komt een grootschalig onafhankelijk onderzoek naar fraude in de zorg.