'Een waarschuwing aan Zweden'

In de rellenwijk Husby heeft de oudere jeugd zelf de rust hersteld, vannacht. Maar de onrust slaat over naar andere wijken van Stockholm.

A man sits injured on a street bench after a stone hit his head on May 22, 2013 during a demonstration against police violence and vandalism in the Stockholm suburb of Husby. Rioting spread across Stockholm immigrant districts in a third night of unrest, raising fears that decades of integration efforts have gone dangerously awry. The riots are believed to have been sparked by the deadly police shooting last week of an elderly man in Husby -- a run down, low-income suburb that is only a short walk away from the Kista Science Tower skyscraper, a symbol of the booming IT sector in one of Europe's wealthiest cities. AFP PHOTO / JONATHAN NACKSTRAND AFP

Voor het eerst sinds zondagnacht bleef het in Husby relatef rustig. In deze voorstad van Stockholm met zo’n 11.000 voornamelijk allochtone inwoners braken vijf dagen geleden rellen uit die zich inmiddels over een groot gebied hebben verspreid.

Maar in een brede band van achterstandswijken aan de noord- en westkant van de Zweedse hoofdstad gingen ook vannacht weer honderden jongeren de straat op. De rellen ontstonden ruim een week nadat in Husby een 69-jarige man door politiekogels om het leven kwam tijdens zijn arrestatie. Politiebureaus werden aangevallen, scholen en winkelcentra vernield en auto’s in brand gestoken. De brandweer moest zeker tachtig keer uitrukken. En ook in Malmö en in voorsteden van Göteborg was het vannacht raak.

In Husby bleef het opvallend rustig. Dat was mede te danken aan groepen oudere jeugd, die hun jongere buurtgenoten tot kalmte wisten te manen. De surveillerende agenten in Husby hoefden er hun auto niet eens voor uit te komen. Eén van hen is de 24-jarige Mustafa Shake. Met anderen staat hij rustig te kletsen. Links en rechts zijn grauwe flats met op bijna alle balkons schotelantennes. Een paar straten verder is het appartement waar de politie de oude man doodschoot. De rellende jongeren hebben respect voor hen zegt Shake. „We moesten iets doen”, vindt hij. „We waren bang dat het anders nog erger zou worden.”

Die aanpak blijkt aardig te werken. Het enige geluid dat ’s nachts te horen is in de wijk, is het gepraat van deze jongens. Wel hing er een stevige brandgeur. Een bewijs dat het toch nog een paar keer misging in deze wijk. „Maar dat waren kleine incidenten”, aldus een politiewoordvoerder vanmorgen. „In Husby ging het dit keer alleen om een paar auto’s.”

De politie patrouilleerde gisteravond met ongeveer driehonderd agenten in Husby – het dubbele van de dagen ervoor. Voor het weekeinde wordt extra personeel opgeroepen uit andere delen van het land. Men hoopt dat de rellen, mede door de hulp van de buurtbewoners, in de komende dagen in hevigheid zullen afnemen. Maar volgens de surveillerende jongeren zal daarvoor meer moeten gebeuren. „Dit is een waarschuwing. Het laat zien dat de politie ons als minderwaardigen behandeld. Als zoiets nog eens gebeurt, zal de reactie nog erger zijn.”

Sociaal antropoloog Nina Edström bevestigt dat. Tegen persbureau Reuters zei ze gisteren dat in Zweden de segregatie in hoog tempo doorgaat. Ze werkt op een multicultureel centrum in Fittja, een wijk waar het vannacht ook onrustig was. „Er zijn grote sociale verschillen. Er zijn veel werkloze, gefrustreerde jongeren. Het verbaast me niks dat dit gebeurt.”

De wijk is veranderd, vindt Shain Akbari, een 30-jarige man met een Iraanse achtergrond. Hij groeide op in Husby. „Vroeger was het hier niet zo”, zegt Akbari. „Toen hadden we Zweedse vrienden en speelden we voetbal in hetzelfde elftal. We gingen samen naar school en zij hielpen ons integreren. Vrienden hielpen je aan een baan. Nu is dat niet meer zo.” De bewoners zitten vast in hun wijk, zegt Akbari. „Ze verlaten het gebied niet. Ze hebben geen kansen.”