Boekenveilers zijn steeds kieskeuriger

De markt voor antiquarische boeken verandert razendsnel. Het aanbod stijgt, de vraag daalt. Alleen de meest zeldzame boeken vinden op een veiling nog een goed betalende koper.

De richtprijzen in de twee catalogi van veilinghuis Bubb Kuyper verhouden zich soms slecht tot de zorg die is besteed aan de beschrijving van de boeken, manuscripten en prenten die volgende week ter veiling komen. Het „realistisch minimum” komt af en toe niet hoger dan 50 euro. De hoogste bieder krijgt daar soms nog een stapeltje andere boeken bij, want het belangrijkste Nederlandse veilinghuis voor boeken en manuscripten veilt ook kavels: verscheidene exemplaren tegelijk.

Alleen bijzonder fraaie of zeldzame exemplaren gaan als eenling onder de hamer. Zoals lotnummer 1732 (van 6080), een typoscript van Gerard Reves verhaal Werther Nieland. De aantekeningen zijn duidelijk van Reve zelf. Eén werpt zelfs een belangrijk licht op de discussie over het autobiografische gehalte van het werk uit 1949: de naam van het belangrijkste personage is veranderd, van Gerard in Elmer. De geschatte prijs steekt ver boven die van de rest uit: 10.000 tot 15.000 euro. Dat geldt eveneens voor drie brieven van W.F. Hermans, waarin hij ene „mejuf Freem” het hof maakt. Richtprijs: zo’n 2.000 euro.

Jeffrey Bosch, de veilingmeester komende week, vertelt in het grote pand van Bubb Kuyper aan het Haarlemse Kenaupark dat de zaal komende week net zo vol zal zijn als tien, twintig jaar geleden. „Maar de samenstelling is wel radicaal anders. Destijds was meer dan de helft van de kopers boekverkoper. Nu bestaat meer dan driekwart uit particuliere verzamelaars. Die kopen om te houden.”

Bosch zag de markt vooral de laatste tien jaar snel veranderen. Het aanbod steeg, de vraag daalde. Antiquariaten gingen in razend tempo over de kop. Mensen verkopen zelf hun boeken op internet. Dus richt de veiling zich alleen nog op het beste. Uit een gemiddelde nalatenschap nam Bosch tien jaar geleden meer dan de helft mee. Nu is vijf procent veel. En ja, hij moet regelmatig zeggen: uit dit hele huis veilen we niets. Niet één boek.

De handel in oude boeken is als onderdeel van de internationale kunstmarkt verwaarloosbaar klein. Maar klappers blijven altijd. Mondiaal zeker. Zo werd afgelopen dinsdag een eerste druk van Harry Potter & the Philosopher’s Stone afgeslagen op 175.000 euro. In het boek stonden tekeningen en krabbels van de auteur, J.K. Rowling. Over twee weken veilt Christie’s in Londen een Aeneïs, gedrukt in 1470. Minimale opbrengst: 600.000 euro.

Op de kijkdagen bij Bubb Kuyper bestaat bij bezoekers veel belangstelling voor de mappen met grafiek. In de loop der jaren is het een belangrijker deel gaan uitmaken van de halfjaarlijkse veilingen. Bosch: „Dat is voor een deel te danken aan de gevestigde veilinghuizen, als Sotheby’s en Christie’s. Die richten zich steeds meer op het topsegment, waardoor er ruimte ontstaat daar kort onder. Affiches, tekeningen, etsen, illustraties; noem het maar.”

Bosch schat dat ongeveer eenderde van de kopers buitenlanders zijn. Van één topwerk weet hij dat nu al zeker. Een landkaart uit 1778 van de westelijke delen van de Amerikaanse staten Virginia, Pennsylvania en Maryland. Taxatie: 60.000 euro. „Het gaat bij een veiling om het creëren van een nu-of-nooit-moment. Hopelijk gaan een paar Amerikanen elkaar helemaal dol maken tijdens het bieden.”

Veiling 28 t/m 31 mei. Inl: bubbkuyper.nl

Elke vrijdag een pagina over ontwikkelingen en achtergronden op de nationale en internationale kunstmarkt.