Als dit 't paradijs is, waar is Eva dan?

Een violist speelt. Fietsers passeren. De rij schuifelt richting de kassa van het Rijksmuseum. Achter me zegt iemand opeens: „Maar je voelt je natuurlijk wel aan alle kanten opgelicht”. Hij is een kalende man, met een grote paraplu. Zijn metgezel, iets kleiner, met een gebronsd uiterlijk, knikt. „Anders ik wel.”

Staan hier slachtoffers van een geraffineerde beleggingsfraude? Zijn zij belastinginspecteurs en bespreken zij de zoveelste toeslagenaffaire? Of werken ze bij een zorgverzekeraar die er achter komt dat ook artsen het systeem proberen te tillen?

De rij schuifelt verder. De twee mannen praten nu luider.

-„Toen we hier jaren geleden begonnen zei mijn fiscaal adviseur: gefeliciteerd. Geen fijner belastingparadijs dan Nederland. Nergens zijn de afspraken met de fiscus, die fameuze rulings, in steen gebeiteld. Hier wel. Niemand heeft zoveel belastingverdragen met andere landen. Iedereen zit hier, zei hij. De Dutch sandwich, waarmee je fantastische bedragen kon besparen, is wereldberoemd. Dus wij hebben hier holdings opgezet. Én een financieringsmaatschappij. Én aparte BV-tjes voor elke uitvinding en elke merknaam. En nu blijkt...”

-„...nu blijkt dat we in Ierland hadden moeten zijn.”

-„Jij hebt dat rapport van die Amerikaanse Senaatscommissie over de belastingtrucs van Apple gelezen? Het is Ierland, Ierland, Ierland. Dat Apple daar een statenloze onderneming kon opzetten, die aan niemand ter wereld belasting schuldig is. Een bedrijf zo opzetten dat de Amerikanen denken dat het een Ierse belastingplichtige onderneming is en de Ieren denken dat het Amerikaans is. En dat was 1980. 1980! Apple bestond nog maar drie jaar. Linkse rakkers klaagden in de jaren zeventig dat Amerikaanse multinationals zoals de United Fruit Company en ITT de CIA in hun achterzak hadden en rechtse coups ondersteunden, zoals in Chili. Apple draaide de zaken om. Toen al. Waarom moeite doen om een regering omver te werpen als je ook een statenloze belastingloze onderneming kunt opzetten?”

-„En je betaalt op de rest maar 2 procent belasting in Ierland, las ik. Hebben ze daar dus gewoon rulings voor, maar wel een stuk voordeliger dan hier.”

-„Ik was sprakeloos.”

-„Ik heb direct m’n fiscalist gebeld en gezegd: waarom wist jij dat niet? Nederland belastingparadijs? Welnee, die Amerikanen nemen niet eens de moeite om hier onderzoek te komen doen. Het stelt hier niks voor. Tweederangs paradijs. Met tweederangs adviseurs, zeg ik tegen ’m. Armeluiswerk. En altijd met Google schermen, dat die hier ook zitten en de Dutch sandwich aan beide kanten smeren, maar dat is allemaal gewoon dwarsigheid van Google. Zij wisten natuurlijk wél dat Apple in Ierland zat, dus toen namen zij Nederland. Lekker tegendraads.”

-„Leuk voor hun, maar ik heb er niks aan.”

-„Wat ga je doen?”

-„Tros Radar. Ze hebben toen die DSB Bank-praktijken onthuld. En die woekerpolissen. Ik heb ze gezegd: die luxe trustkantoren en gefortuneerde fiscalisten kunnen wel inpakken. Als dit uitkomt worden de kantoortorens aan de Amsterdamse Zuid-As een Vogelaarwijk. Kijk maandag maar. Nederland 1.”

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.