Achtergrond VS: drones blijven, wel striktere regels

Redacteur buitenland

De Amerikaanse president Obama wil striktere regels in acht nemen bij het gebruik van de op afstand bestuurde onbemande vliegtuigjes. Die drones worden op grote schaal ingezet om verdachten van terroristische aanslagen te doden, in onder meer Pakistan en Jemen. Obama heeft woensdag nieuwe richtlijnen voor drones goedgekeurd, zei hij gisteren in een rede tot de Nationale Defensie Universiteit in Washington.

Obama, die persoonlijk vaak betrokken is bij de besluiten om bepaalde verdachten met drones uit de weg te ruimen, onderstreepte dat het altijd vrijwel zeker moet zijn dat onschuldige burgers op de grond niet worden gedood bij drone-aanvallen. De voorkeur van zijn regering blijft om verdachten te arresteren en te laten berechten.

Maar soms laten de omstandigheden dat niet toe, betoogde hij. Om te voorkomen dat terroristen ongestoord hun gang kunnen gaan, vormen drones een nuttig instrument. Niets doen is geen optie”, aldus Obama.

Volgens de president is de terroristische dreiging anders dan ten tijde van de aanslagen door Al-Qaeda op New York en Washington op 11 september 2001. „Onze natie wordt nog steeds bedreigd door terroristen”, aldus Obama. „Maar we moeten erkennen dat de dreiging is verschoven en zich heeft ontwikkeld vergeleken met die van 9/11.” Volgens de president lijken de huidige terreurdaden op de meer kleinschalige acties van voor 2001.

Het veelvuldige gebruik van de drones heeft tot veel kritiek op de Verenigde Staten geleid. Vooral in Pakistan en Jemen, waar sinds 2004 alles bijeen volgens voorzichtige schattingen meer dan 3.000 mensen zijn gedood, onder hen zo’n 450 burgers, heeft het de afkeer van de VS aangewakkerd. Critici, ook in de VS zelf, betogen dat het in strijd met het internationaal recht is om zo zonder enige vorm van proces mensen in andere landen te doden.

Obama zelf verdedigde het gebruik van drones in zijn toespraak echter vurig. „De acties van de Verenigde Staten waren legaal”, betoogde hij. Hij stelde dat het Congres toestemming had gegeven voor het gebruik van geweld tegen Al-Qaeda en aanverwante groepen. Volgens Obama zijn drones vaak ook doelmatiger dan het binnenvallen van een land met troepen of het gebruik van meer conventionele wapens. Die laatste middelen wekken vaak nog meer weerstand.

De Amerikaanse media meldden gisteren dat Obama de verantwoordelijkheid voor de inzet van de drones wil overdragen van de CIA naar het ministerie van Defensie. Dat zou het makkelijker maken om vervolgens verantwoording af te leggen aan het Congres. Maar Obama ging op dit punt bij zijn rede niet in, mogelijk omdat hij niet wordt geacht in het openbaar over de activiteiten van de CIA te spreken.