Weinig wijzer na debat over vreemdelingenbeleid

Redacteur Justitie

Hij blijft trouw opdagen. Sander Terphuis zat gistermiddag op de publieke tribune van de Tweede Kamer. Het Haagse raadslid is het gezicht van het verzet binnen de PvdA tegen de strafbaarstelling van illegaliteit. Hij bezocht elke interne PvdA-avond over het onderwerp, en blijft dus ook nu een partijaangelegenheid is veranderd in een coalitieprobleem, betrokken.

De Tweede Kamer debatteerde gisteren met staatssecretaris Teeven (VVD) van Veiligheid en Justitie over het vreemdelingenbeleid. Hoe zou de staatssecretaris omgaan met de toezeggingen die coalitiegenoot PvdA onlangs aan haar achterban deed?

PvdA-leider Samsom beloofde begin deze maand een rijtje verzachtingen in het vreemdelingenbeleid in ruil voor steun aan strafbaarstelling van illegaliteit, die hij in het regeerakkoord heeft afgesproken met de VVD. Die ‘motie-Terphuis’ is in Den Haag een begrip geworden. Maar een aantal van die PvdA-beloften is (nog) niet met de VVD afgesproken.

Alleen kan ook Sander Terphuis weinig wijzer zijn geworden van het debat. Het lot van coalitiewoordvoerders: zodra een onderwerp politiek gevoelig ligt, kunnen ze niet meer improviseren, geen beloften meer doen – kortom, niets zeggen wat een probleem zou kunnen opleveren. Zeker nu houden VVD en PvdA zich op de vlakte, omdat ze achter gesloten deuren met elkaar in gesprek zijn.

Marit Maij (PvdA) voert nog geen twee maanden het woord over asiel en immigratie – zij kwam nog minder vrij over dan haar wederhelft, VVD’er Malik Azmani. Over het illegalenquotum, dus het afgesproken aantal illegalen dat de politie per jaar moet aanhouden, zei ze: „Op het moment dat wij het wetsvoorstel strafbaarstelling gaan behandelen, kunnen wij bekijken hoe het met de handhaving daarvan gaat.”

Maar ook Azmani hield zich op de vlakte. Hij wilde nog wel toegeven dat hij over de punten die de PvdA binnen moet zien te halen, in gesprek is met Maij. En, zei hij, mochten zij er niet uitkomen, dan kan de PvdA op deze punten natuurlijk proberen om met de oppositiepartijen tot een akkoord te komen. Maar Azmani ging niet inhoudelijk in op wat de VVD dan vindt van die extra eisen die de PvdA moet zien binnen te halen.

De procedurele houding van VVD en PvdA hield vooral airplay in voor de oppositie. „Een schande om je hier procedureel van af te maken en niet inhoudelijk op de onderwerpen in te gaan”, zei Gerard Schouw (D66). „Wij willen het asielbeleid humaner maken, maar de PvdA laat ons in de steek.”

Teeven hield zich ook al op de vlakte. Eén keer gaf hij ruiterlijk toe: hulp verlenen aan iemand die illegaal in Nederland is, mag nooit strafbaar worden. In het regeerakkoord staat namelijk dat hulp aan illegalen nooit strafbaar mag zijn, terwijl dat nu via een wettelijke omweg wel mogelijk zou zijn. Dat is voor coalitiegenoot PvdA onaanvaardbaar, „en dus ga ik daar een oplossing voor vinden”, zei Teeven.

Op de andere punten van het PvdA-lijstje gaf Teeven minder sjoege. Hij liet open wat er met het buitenschuldcriterium gebeurt, nadat in juni een deskundigencommissie met een advies over die regels komt. En op het terugbrengen van het aantal mensen in vreemdelingenbewaring wilde Teeven niet vooruit lopen.