Walvis verleidt mannen

Therese Dörr danst en beweegt sierlijk als een walvis in Moby Dick. „Ik ben geen levensgevaarlijk zeemonster, maar een droomwezen.”

Therese Dörr als de walvis in muziektheaterstuk ‘Moby Dick’ van regisseur Paul Koek. Foto Thomas Aurin

„Muziek is het sleutelwoord voor onze voorstelling van Moby Dick”, zegt regisseur Paul Koek van het Leidse gezelschap de Veenfabriek. „Het verhaal van kapitein Ahab die obsessief de witte walvis achtervolgt, leent zich prachtig voor muziektheater. Zo’n schip uit de negentiende eeuwse walvisvaart is een reusachtige klankkast, een lawaaimachine van jewelste. De houten spanten kraken, golven slaan ertegen en het want giert in de wind.”

Paul Koek regisseert het stuk voor een de meest vooraanstaande toneelhuizen van Duitsland, Schauspielhaus Bochum. „Ik ben aangezocht dit tekstgerichte gezelschap wat om te woelen”, zegt Koek met enige ironie. Moby Dick is geïnspireerd door de beroemde roman (1851) van Herman Melville. De Vlaamse auteur Peter Verhelst schreef een nieuwe versie met vijf monologen over mensen die op reis zijn over de wereldzeeën. Poëtisch bezingen de acteurs de ontembare jacht op de walvis.

Koek en decorontwerper Theun Mosk volgen een muzikale en vooral beeldende stijl. Als aan het slot het schip is gezonken, zweven kleurige radiografisch bestuurde haaien en vissen hoog door de schouwburgzaal. Mosk: „Zo wil ik het idee oproepen dat we met zijn allen zijn verdronken.” Muzikanten van de groep Track vullen het scheepsruim met ritmische klankpatronen.

Naast de vijf muzikanten treden vijf acteurs op; twee Nederlandse en drie Duitse. Opvallend in het decor is de patrijspoort die zich precies in het perspectivisch verdwijnpunt van de boeg bevindt. Dit raam biedt steeds een ander uitzicht, nu eens hoge zeeën, dan dreigende wolken, de zilveren maan of de schim van de bejaagde walvis. „Die patrijspoort staat voor het verlangen”, aldus Mosk.

Het schip is een mannenwereld, op een uitzondering na. De Duitse actrice Therese Dörr vertolkt de rol van Moby Dick; zij is de witte walvis. Ze beweegt zich over het toneel met sierlijke zwembewegingen. Ze drinkt een glas water en sproeit de druppels in het rond. „De walvis die ik vertolk is geen levensgevaarlijk zeemonster”, zegt Dörr, „maar een verleidelijke vrouw, een droomwezen. In onze versie is Moby Dick een liefdesverhaal tussen man en vrouw, tussen de kapitein en de walvis. Ik acteer alsof ik onder water zwem, dans en beweeg op de muziek als een vis op de golvingen van de zee. Voor de Ahab van Gregory Peck is de walvis een agressief monster dat hij wil doden, ik maak haar verleidelijk, een droomvrouw die de mannen alsmaar over zee doet voortjagen.”

Moby Dick - Het Concert door de Veenfabriek en Schauspielhaus Bochum. Te zien: Stadsschouwburg Amsterdam en Schouwburg Rotterdam 27 t/m 31/5. Inl: veenfabriek.nl