Obama beperkt inzet drones - nieuwe plannen voor sluiting Guantánamo

Barack Obama tijdens zijn toespraak over terrorisme. Foto AFP / Saul Loeb

Barack Obama heeft vanavond belangrijke accentverschuivingen in het Amerikaanse anti-terreurbeleid aangekondigd. De president wil de inzet van onbemande drones tegen buitenlandse terreurverdachten beperken. Ook heeft hij nieuwe plannen die hem in staat moeten stellen Guantánamo Bay te sluiten.

Nieuwe richtlijnen voor gebruik drones

De inzet van drones in onder andere het Pakistaans/Afghaanse grensgebied en Jemen is onder Obama een steeds belangrijker element geworden van het anti-terreurbeleid. In het buitenland, Pakistan voorop, bestaat er felle kritiek op. In zijn toespraak op de National Defense University in Washington liet Obama weten dat drone-aanvallen geen wondermiddel zijn die alle problemen oplossen.

Obama tekende voorafgaand aan zijn rede nieuwe presidentiële beleidslijnen voor drone-inzet. Daarin staat onder meer dat:

  • de VS alleen onbemande drones zal inzetten als er acute dreiging is, een subtiel verschil met de huidige inzet bij significante bedreiging.
  • er alleen drones zullen worden ingezet als er “bijna zekerheid” is dat er geen burgerdoden zullen vallen.
  • het ministerie van Defensie zal het voortouw nemen als het gaat om drone-aanvallen, in plaats van de CIA.
  • Een drone-aanval zal alleen worden uitgevoerd als een terreurverdachte niet kan worden gearresteerd.

Vooral het voorkomen van burgerdoden is een cruciaal punt, aldus Obama.

“Much of the criticism about drone strikes – at home and abroad – understandably centers on reports of civilian casualties. There is a wide gap between U.S. assessments of such casualties, and non-governmental reports. Nevertheless, it is a hard fact that U.S. strikes have resulted in civilian casualties, a risk that exists in all wars. For the families of those civilians, no words or legal construct can justify their loss. For me, and those in my chain of command, these deaths will haunt us as long as we live.”

Nieuwe initiatieven sluiting Guantánamo Bay

Guantanamo Bay, de omstreden Amerikaanse militaire gevangenis op Cuba. Foto EPA / Shawn Theews

De president kondigde opnieuw aan dat hij er alles aan wil doen om de terreurgevangenis Guantánamo Bay te sluiten, één van zijn belangrijkste verkiezingsbeloftes uit 2008 die hij tot dusver, mede door verzet van het Congres, niet heeft kunnen inwilligen. In Guantánamo zitten nog 166 terreurverdachten, velen zonder aanklacht of proces. Meer dan 100 zijn in hongerstaking en eenderde van hen wordt onder dwang gevoed.

Twee van de aangekondigde plannen:

  • er wordt een speciale Guantánamo-gezant aangesteld die ervoor moet zorgen dat de gevangenen in andere landen worden opgevangen
  • dat kan nu bijvoorbeeld in Jemen, want een verbod op het sturen van gevangenen naar dat land, wordt opgeheven. Van de Jemenieten zouden er tussen 30 en 60 terug naar hun vaderland kunnen

Obama over Guantánamo:

“History will cast a harsh judgment on this aspect of our fight against terrorism, and those of us who fail to end it. Imagine a future – ten years from now, or twenty years from now – when the United States of America is still holding people who have been charged with no crime on a piece of land that is not a part of our country. Look at the current situation, where we are force-feeding detainees who are holding a hunger strike. Is that who we are? Is that something that our Founders foresaw? Is that the America we want to leave to our children?”

‘Dreiging nu meer diffuus’

In zijn toespraak liet Obama weten dat de VS nog steeds wordt bedreigd door terroristen, maar dat de dreiging nu meer diffuus is dan tien jaar geleden. Obama:

“From Yemen to Iraq, from Somalia to North Africa, the threat today is more diffuse, with Al Qaeda’s affiliate in the Arabian Peninsula – AQAP –the most active in plotting against our homeland. While none of AQAP’s efforts approach the scale of 9/11 they have continued to plot acts of terror, like the attempt to blow up an airplane on Christmas Day in 2009.”

Hij benadrukte dat de VS “niet in oorlog is met de islam”. Samenwerking met Amerikaanse moslims is volgens Obama de beste manier om gewelddadig extremisme te voorkomen.

“These partnerships can only work when we recognize that Muslims are a fundamental part of the American family. Indeed, the success of American Muslims, and our determination to guard against any encroachments on their civil liberties, is the ultimate rebuke to those who say we are at war with Islam.”

‘Nieuwe fase anti-terreurbeleid’

NRC Handelsblad schreef vandaag in een voorbeschouwing op de toespraak dat volgens Obama het anti-terreurbeleid in de VS een nieuwe fase ingaat:

“Obama is de afgelopen weken in de verdediging gedrukt door een reeks binnenlandse affaires, onder andere over het aftappen van telefoons van journalisten en over mogelijke vooringenomenheid van de belastingdienst bij het controleren van de boeken van conservatieve organisaties. Volgens analisten wil Obama nu weer regie tonen en de aandacht verleggen naar het anti-terreurbeleid dat in zijn optiek een nieuwe fase ingaat, bijna twaalf jaar na 9/11 en aan de vooravond van het vertrek van de Amerikanen uit Afghanistan.”

Lees hier de volledige tekst van de speech van Obama