Noordse stern is kampioen ver vliegen

Noordse sterns die in Nederland broeden leggen tijdens hun jaarlijkse trek naar Antarctica veel meer kilometers af dan tot nu toe bekend was. Ze vliegen zo’n 90.000 kilometer. Het maakt de noordse stern de verst trekkende vogel op aarde.

Dat blijkt uit onderzoek van Nederlandse en Britse biologen, eerder deze week gepubliceerd in het tijdschrift Ardea.

De in Nederland broedende vogels vliegen niet steeds strak naar het zuiden. Ze trekken eerst via de Atlantische Oceaan min of meer parallel aan de westkust van Afrika. Onderaan dit continent buigen ze af en vliegen over de Indische Oceaan richting Australië. Onderweg daarheen slaan ze af naar het zuiden en komen aan in het oostelijk deel van Antarctica.

Die migratieroute van de gevolgde noordse sterns is heel anders dan tot nog toe bekend was voor deze vogelsoort. Van exemplaren die op Groenland broeden was bekend dat ze via de oostkust van Zuid-Amerika naar het zuiden trekken en uiteindelijk de Weddellzee in Antarctica bereiken.

Voor het onderzoek werden zeven noordse sterns geringd. Drie waren er gevangen in Delfzijl, vier in de Eemshaven. Op de gekleurde pootringen werden dataloggers getaped, vederlichte apparaatjes die een gram wegen en elke minuut de lichtintensiteit en de tijd vastleggen. Op grond daarvan is de daglengte te bepalen, en daarmee de breedtegraad waarop de vogel zich die dag bevindt. Het moment dat het middag en middernacht is, levert de lengtegraad. En zo is de locatie, op 50 tot 200 kilometer nauwkeurig te bepalen.

Van de zeven geringde noordse sterns bleken er, bij terugvangst een klein jaar na het begin van het onderzoek, twee hun datalogger te zijn kwijtgeraakt.

Uit de gegevens van de andere vijf reconstrueerden de onderzoekers dat de reis vanaf Nederland naar Antarctica begin juli start en circa 110 dagen duurt. Onderweg rusten de vogels vier keer uit, in voedselrijke gebieden. Een van de rustplaatsen is Amsterdam Island in de Indische Oceaan, een tot nog toe onbekende stopplek voor noordse sterns.

Eenmaal op Antarctica blijven de vogels daar circa 128 dagen, en in die tijd leggen ze er zo’n 23.000 kilometer af, vooral op zoek naar voedsel. De reis terug naar Nederland duurt veel korter, slechts zo’n 34 dagen. Ze komen daar eind april weer aan.