Na de dood in de Resomator

Doden oplossen in vloeistof – resomeren – is de duurzaamste uitvaarttechniek, stelt Yarden. Het uitvaartbedrijf wil de technologie naar Nederland halen. „Het is een langzaam acceptatieproces.”

Van een geresomeerde overledene blijft wit poeder over, in plaats van grijze as na crematie. Dat kan ook gewoon uitgestrooid worden. Foto EPS

De resten die van het lichaam overblijven zijn wit van kleur. En poederachtig. Er blijft veel poeder over, genoeg om een aardige zak mee te vullen, als een overledene is geresomeerd. Dat kan bewaard worden in een urn, of een gedenksteen, of uitgestrooid worden.

Resomeren is een nieuwe uitvaarttechniek waarbij het lichaam van de overledene in een bad van water en kaliloog, een soort chemisch bad, wordt opgelost. In Nederland is het nog niet toegestaan overledenen te resomeren. De Wet op de lijkbezorging bepaalt dat doden slechts begraven of gecremeerd mogen worden. Er is nog een derde optie: het lijk beschikbaar stellen aan de wetenschap.

Als het aan uitvaartorganisatie Yarden ligt gaat dat veranderen. Het bedrijf wil resomeren in Nederland introduceren. Het wil het aan de ‘consument’ verkopen als de meest milieubewuste vorm van lijkbezorging.

Voordat dat kan, zijn er praktijkgegevens nodig, aldus Yarden. Hoe duurzaam is het proces, hoeveel kost het? In de Verenigde Staten is resomeren wel al in acht staten toegestaan; het Schotse Resomation – dat een patent heeft aangevraagd op de techniek van het resomeren – biedt resomeren via een zakenpartner als bio cremation aan aan Amerikaanse klanten.

In Florida, Minnesota en Californië zijn vorig jaar al ruim vierhonderd lijken opgelost. Daarvan zijn gegevens verzameld. Hoeveel energie is er verbruikt? Hoe lang duurde de resomatie gemiddeld? Die informatie heeft het Schotse bedrijf met Yarden gedeeld – de uitvaartorganisatie moest er wel voor tekenen de gegevens niet tot in detail met derden te delen.

„De resultaten voldeden aan de verwachtingen”, vertelt John Heskes, die zich bezighoudt met innovatie binnen Yarden, dat jaarlijks zo’n 26.000 crematies en nog eens 800 begrafenissen organiseert. Belangrijk is volgens Heskes vooral dat het water dat gebruikt wordt bij resomatie na afloop in het riool geloosd kan worden. Daarvoor mag de zuurgraad in het water niet te hoog zijn. Resomation doet verder onderzoek om de Nederlandse uitvaartorganisatie van specifiekere informatie te kunnen voorzien, vertelt Heskes. „Hoe meer Amerikanen kiezen voor resomeren, hoe beter de testgegevens worden.”

Yarden beraadt zich nu op volgende stappen. Het bedrijf wil in de toekomst lobbyen in Den Haag om een wetswijziging tot stand te brengen; nu al zijn er „verkennende gesprekken” geweest tussen de uitvaartorganisatie en het ministerie van Binnenlandse Zaken. Yarden hoopt de wijziging binnen drie tot vijf jaar voor elkaar te krijgen.

Voor wie dit klinkt als science fiction, denk nog maar eens aan cremeren. Dat was tot 1955 in Nederland ook illegaal. Enkele decennia later – in 1991 – werd cremeren gelijkgesteld aan begraven. Dat wil zeggen: in dat jaar werd de tweede lijkschouwing, verplicht bij crematie, afgeschaft. De overheid was bang dat crematie eventuele sporen van een misdrijf zou uitwissen. Daarom werd een tweede lijkschouwing voorgeschreven.

Resomatie vindt plaats in een ronde cabine, met een deurtje erin – door de Schotse onderneming de Resomator genoemd. Als de overledene, in een zijden hoes, in het apparaat ligt, worden het water en de kaliloog toegevoegd. Vervolgens wordt de temperatuur verhoogd tot zo’n 180 graden Celsius en wordt de druk in de cabine opgevoerd. Het lichaam ondergaat zo hetzelfde afbraakproces als wanneer het zou worden begraven, maar dan versneld. Binnen twee tot drie uur al kan het lichaam van de overledene ontbonden zijn – bij iemand die wordt begraven duurt dat tientallen jaren. Uiteindelijk blijft er wit poeder over – dat waren de botten – en een bruinige vloeistof. Het poeder gaat naar de nabestaanden, de vloeistof wordt geloosd in het riool. Áls de zuurgraad van het afvalwater tenminste niet te hoog is.

Het proces is duurzamer dan cremeren en begraven, stelt Yarden. Al twee jaar geleden liet het bedrijf een onderzoek uitvoeren door TNO om de milieuvriendelijkheid van resomeren te testen. Dat bleek van de vier mogelijkheden – begraven, cremeren , resomeren en vriesdrogen (ook dit is nog niet legaal) – het minst milieuvervuilend. Toch zijn ze alle vier op zichzelf al weinig milieubelastend: de kilometers die gasten op weg naar een uitvaart afleggen, zijn nog het meest vervuilend, zo bleek uit het onderzoek.

Resomeren is ook duurzaam omdat, anders dan bij begraven en cremeren, metalen beter gescheiden en zodoende gerecycled kunnen worden. Gouden tanden of protheses, bijvoorbeeld.

De vraag blijft of Yarden resomeren als een duurzaam alternatief aan Nederlanders weet te verkopen. En of ze zich daadwerkelijk laten resomeren, na hun overlijden. Want een lijk laten oplossen, dat klinkt toch een beetje als een maffiapraktijk. Heskes: „Het is een langzaam acceptatieproces. Bij cremeren was dat ook zo.”